نكته اول: تعداد انواع گامتها در صورت مستقل بودن ژنها از رابطه زير بدست مي آيد:

       ( تعداد جفت ژن هتروزيگوت=n  )               2n= تعداد انواع گامتها  

مثال 1: فردي با ژنوتيپ AaBb چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1                     2) 2                   3) 4                    4) 8

جواب :                                     4= 22= 2n= تعداد انواع گامتها

 

 مثال 2: فردي با ژنوتيپ AaBbCCDd چند نوع گامت توليد مي كند؟      

1) 2                    2) 4                   3) 8                   4) 16

جواب:                                         8= 23=2n= تعداد انواع گامتها

نكته دوم: تعداد انواع گامتها در صورت پيوسته بودن ژنها هميشه برابر است با 2 .

توجه : در حالت فوق بايستي حداقل يك جفت ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ باشد . در غير اين صورت تعداد انواع گامتها برابر خواهد بود با 1 .

 

مثال 1: فردي با ژنوتيپ AaBb  در صورت پيوسته بودن ژنها چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1                  2) 2                    3) 4                   4) 8

 جواب: با توجه به پيوسته بودن ژنها و وجود حداقل يك جفت ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ تعداد انواع گامتها برابر است با 2.

مثال 2: فردي با ژنوتيپ AABBCC در صورت پيوسته بودن ژنها چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1                2) 2                      3) 4                   4) 8

 جواب: با توجه به عدم وجود ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ  تعداد انواع گامتها برابر است با 1.

      

 نكته سوم: تعداد انواع فنوتيپ برابر است با :   n 2 

نكته چهارم: تعداد انواع ژنوتيپ برابر است با :   n 3

توجه ۱: در نكات سوم و چهارم               n = تعداد جفت ژن هتروزيگوت

توجه۲ : شرايط استفاده از نكات سوم و چهارم:

  • 1-                  هر دو فرد آميزش يافته مشابه باشند. (خودلقاحي)
  • 2-                  رابطه غالب و مغلوبي بين ژنها باشند.
  • 3-                   ژنها مسقل باشند.

 

مثال : در آميزش AaBbCc  × AaBbCc بترتيب چند نوع فنوتيپ و ژنوتيپ ايجاد مي شود؟

1) 4و 8         2) 8 و 16           3) 8 و 27               4) 16 و 27

 جواب:       8= 23 = 2n= تعداد انواع فنوتيپ      

                 27=33= 3n = تعداد انواع ژنوتيپ

              

نکته  پنچ  : چنانچه  صفتي داراي n آلل باشد. انواع ژنوتيپ  ايجاد شده براي آن عبارتست از:

 

        ( تعداد آلل = n )           و                                   =n(n+1)/2تعدادژنوتيپ كل

 

 

مثال: چنانچه صفتي داراي 3 آلل باشد انواع ژنوتيپ هاي آن كدامند؟

 

 

1) 3             2) 4                 3) 6                    4) 8

 

 

  جواب:                                         6   =2/(1+  3 ) 3= تعداد انواع ژنوتيپ 

 

 

نكته ششم: از كل ژنوتيپ هاي ايجاد شده توسط چند آلل ’ به تعداد آللها  ژنوتيپ خالص داريم.

 

 

مثال : چنانچه صفتي توسط 5 آلل كنترل شود . چند نوع ژنوتيپ خالص و ناخالص بترتيب مي توان نوشت؟

 

 

1) 5 و 5        2) 5 و 15         3) 15 و 5             4) 5 و 10   

 

 


 

 جواب:      15=2/(1+5) 5= تعداد ژنوتيپ كل        ژنوتيپ خالص = 5 . ژنوتيپ ناخالص = 10

 

 

 

نكته هفتم: فراواني يك ژنوتيپ خاص را مي توان از فرمول زير بدست آورد:

 

                                                                                                                                         … × تنوع گامتهاي صفت دوم × تنوع گامتهاي صفت اول         = فراواني يك ژنوتيپ خاص

 

                                       تركيبات ژنتيكي  ۴n

 

 

                         تعداد جفت صفت هتروزيگوت ژنوتيپ والدين = n

 

 

مثال: از آميزش AaBbCc  × AaBbCc  احتمال تشكيل افرادي با  ژنوتيپهاي  AABbCc  و  Aabbcc چقدر ميباشد

؟

جواب : راه حل اول :( با استفاده از فرمول فوق)

 

              16/1=32/2=64/4=43/2×2×1= فراواني AABbCc

 

                      32/1= 64/2= 43/1×1×2 = فراواني Aabbcc

 

 

راه حل دوم: به صورت نظري احتمال هر صفت را محاسبه و در يكديگر ضرب مي كنيم.

 

         16/1= 64/4= 4/2× 4/2× 4/1 = فراواني AABbCc

 

          32/1= 64/2 = 4/1× 4/1 × 4/2 = فراواني Aabbcc

 

     

برگرفته از گاهنامه زیست شناسی