بیماری : هر گونه اختلال در عملکرد های طبیعی بدن را بیماری گویند
انواع بیماری :
1- بیماری پاتوژنیک : بیماری که بر اثر ورود عوامل بیماریزا به بدن ایجاد می شود . مانند ایدز ، سرماخوردگی
2- بیماری فیزیولوژیک : بیماری که بر اثر اختلال در عملکردهای فیزیولوژیک بدن ایجاد می شود . مانند دیابت ، سرطان ، سکته قلبی
تعریف ایمنی : راههای مقابله بدن با عوامل بیماریزا
عوامل بیماریزا : شامل موارد زیر می باشد
1- باکتریها : مانند بیماری کزاز ، سل ، گلودرد چرکی
2- ویروس ها : مانند ایدز ، هپاتیت ، آنفلوآنزا
3- قارچها : مانند بیماری کچلی ، قارچ لای انگشتان پا
4- آغازیان : مانند بیماری مالاریا ، اسهال خونی
5- برخی جانوران پرسلولی : مانند کرمهای انگل دستگاه گوارش
6- پریون ها : مانند عامل جنون گاوی
7- ویروئیدها : مانند عوامل ایجاد کننده برخی بیماریهای گیاهی
میکروب : موجودات ریز میکروسکوپی که با چشم قابل مشاهده نبوده و بایستی بوسیله میکروسکوپ مشاهد گردند
نکته : اکثر میکروبها مفیدند و فقط تعدادی از آنها باعث ایجاد بیماری می شود
1- مکانیسم های دفاع : بدن به دو روش کلی با عوامل بیماریزا مقابله می کند ، که عبارتند از :
الف ) دفاع غیر اختصاصی
ب ) دفاع اختصاصی
دفاع غیر اختصاصی : در این روش دستگاه ایمنی در برابر اغلب میکروب ها یکسان عمل می کند و نمی تواند آنها را از هم تشخیص دهد
دفاع اختصاصی : در این روش میکروب ها را شناسایی کرده و با هریک به صورت متفاوت مبارزه می کند
انواع دفاع غیر اختصاصی :
1- نخستین خط دفاعی بدن : شامل پوست و لایه های مخاطی می باشد و مانع ورود
عوامل بیماریزا به بدن می شود و انواع آن به شرح ذیل می باشد:
الف ) پوست بدن : پوست سالم با داشتن لایه های شاخی مانع ورود میکروب به
بدن می گردد ، علاوه بر این چربی و عرق( داشتن آنزیم لیزوزیم ) سطح پوست
میکروب ها را از بین می برند یا مانع رشد آنها می شود ، علاوه بر این ها
میکروب های سطح پوست ( فلور طبیعی ) مانع از قرار گیری و رشد میکروب های
مضر در سطح پوست می گردند .
ب ) اشک : اشک علاوه بر داشتن نمک دارای آنزیم لیزوزیم است که باعث تخریب دیواره باکتریها می گردد
ج ) بزاق دهان : دارای آنزیم لیزوزیم می باشد
د ) دفع میکروب ها از طریق ادرار و مدفوع
ه ) دفع از طریق سرفه و عطسه
و ) لایه های مخاطی : که در سطح داخلی لوله ی گوارش ، مجاری تنفسی و مجرای
ادارای وجود داشته با ترشح ماده مخاطی ( موکوز ) مانع نفوذ عوامل بیماریزا
به اعماق بدن می شود ، علاوه بر این با داشتن آنزیم لیزوزیم باعث از بین
رفتن میکروب ها می شود .
نکته : مژک های مجاری تنفسی میکروب های بدام افتاده توسط مخاط را به خارج بدن ( حلق )هدایت می کنند.
ز ) اسید معده : در صورت عبور از موانع اولیه ( بزاق ) و مایع مخاطی اسد معده باعث از بین بردن میکروب ها می گردد.
2- دومین خط دفاع غیر اختصاصی : در صورت عبور از نخستین خط ، وارد عمل می شود و خود شامل چهار مکانیسم است ، که عبارتند از :
الف ) پاسخ التهابی
ب ) پاسخ دمایی
ج ) گلبول های سفید
د ) پروتئین ها
الف ) پاسخ التهابی : نوعی باسخ موضعی که همراه با علایمی مانند قرمزی ،
تورم و گرمتری شدن نسبت به سایر نقاط می باشد، و به دنبال خراش ، بریدگی
یاهر نوع آسیب بافتی ایجاد می شود.
در صورت آسیب به بخشی از بدن ، از سلول های آسیب دیده هیستامین و سایر
ترکیبات شیمیایی آزاد می گردد. هیستامین باعث افزایش قطر رگها و خون رسانی
به محل می گردد. هیستامین و مواد شیمیایی دیگر باعث جلب گلبول های سفید و
حرکت آنها به محل آسیب دیده می گردد ( شیمیو تاکتیسم ) ، سپس گلبول های
سفید بویژه نوتروفیل ها ؟ همرا ماکروفاژها عوامل بیماریزا را از بین می
برند.
نوتروفیل ها به علت خاصیت تاکتیک شیمیایی بالا ( تحرک بالا ) و دارا بودن
بیشترین تعداد در خون و همچنین قدرت دیاپدز و فاگوسیتوز از بقیه گلبول های
سفید بیشتر نقش دارند.
چرک : شامل بقایای گلبول های سفید، سلول ها و میکروب های کشته شده و کمی مایعات سلولی می باشد.
ب ) پاسخ دمایی ( تب ) : افزایش دمای بدن بیش از حد طبیعی ( 7/37 درجه
سانتیگراد ) را تب گویند که باعث غیر فعال شدن عوامل بیماریزا می گردد . تب
نشانه عفونت و مبارزه بدن با عوامل بیماریزا می باشد.
نکته : افزایش بیش از حد دمای بدن خطرناک می باشد و ممکن است باعث تشنج و مرگ گردد.
ج ) گلبول های سفید : مهمترین بخش دفاع غیر اختصاصی می باشد و شامل گلبول
های سفیدی می باشد که قدرت فاگوسیتوز دارند ( تمامی گلبول های سفید به غیر
از لنفوسیت ها قدرت فاگوسیتوز دارند )
فاگوسیتوز : عمل بلعیدن ذرات خارجی توسط گلبول های سفید
در طی این عمل ابتدا ذرات خارجی و میکروبها توسط غشای گلبول سفید احاطه و
به صورت وزیکول وارد سلول می شود سپس توسط آنزیم های لیزوزومی هضم می گردد.
د ) پروتئین ها : شامل دو مورد زیر می باشد :
1- پروتئین مکمل 2- اینترفرون
پروتئین مکمل : توسط ماکروفاژها و سلول های پوششی روده و کبد ساخته شده و
در برخورد با میکروبها فعال شده و با ایجاد ساختارهای حلقه مانند باعث
ایجاد منافذی در غشای میکروب و نشت مواد به خارج و در نهایت مرگ آن می شود.
اینترفرون : توسط سلول های آلوده به ویروس تولید ، و باعث افزایش مقاومت
سلول های سالم نسبت به ویروس و جلوگیری از تکثیر ویروس در سایر سلول ها می
شود.
+ نوشته شده در یکشنبه یازدهم تیر ۱۳۹۱ ساعت 21:41 توسط محمد جباری
|
محمد جباری دبیر زیست شناسی و مدرس دانشگاه لیسانس فردوسی مشهد فوق لیسانس دانشگاه ارومیه زهرا حسینی دبیر زیست شناسی لیسانس خوارزمی تهران کارشناسی ارشد فردوسی مشهد