زیست شناسی تربت حیدریه

لامارک ( 1829-1744 )

ژان باپتیست لامارک
متولد	۱ اوت ۱۷۴۴ بازنتین ,  فرانسه
مرگ	۱۸ دسامبر ۱۸۲۹ پاریس ,  فرانسه
ملیت	فرانسوی
رشته فعالیت	زیست شناسی
دلیل شهرت	ارائه نظریه تکامل

لامارک نخستین کسی است که در سال 1809 نظریه جامعی درباره تکامل ارائه می دهد وی روند تکامل جانداران را از ساده ترین به پیچیده ترین آنها بر اساس چهار اصل زیر توضیح می دهد:

1- وجود گرایش ذاتی در جهت کارآیی بیشتر

2- استعداد سازش با محیط

3- آفرینش خودبخودی

4- وراثتی شدن صفات اکتسابی

لامارک آنچنانکه باید شناخته نشده و عقاید وی غالبا به صورت نادرست ارائه شده است. حتی پیروان وی همیشه بر موضوع وراثتی شدن صفات اکتسابی تکیه و بقیه مفاهیم تکاملی او را از نظر دور داشته اند. حال آنکه لامارک پایه گذار علم زیست شناسی است و نظریات وی در مورد مفهوم گونه بسیار پیشرفته است.

لامارک دریافته بود که نمی توان تنوع پرشمار جانداران را بدون این فرض که زمین بسیار قدیمی است توجیه نمود. لذا همیشه به وجه زمانی تکامل اندیشیده است. لامارک به وضوح ذکر می کند که تکامل جانداران ناشی از استعداد ذاتی است و عقیده دارد که این تکامل پذیری را می توان مطالعه و اثبات نمود.

لامارک توجه خود را به مساله سازش جانداران با شرایط مختلف محیطی معطوف نموده است که پدیده ای کلی و عمومی در طبیعت است. لامارک مساله سازش را مساله اساسی تکامل می دانست و به همین سبب همه توجه خود را به این موضوع معطوف ساخت . وی رابطه بین ساختمان جانداران و کار آنها را ناشی از تاثیر مستقیم محیط تصور می کرد و آنرا ناشی از احساس نیاز باطنی می دانست که در واقع تحت عنوان وراثتی شدن صفات اکتسابی معرفی کرده اند.

لیکن لامارک نظریه های جالب توجهی در مورد ساز و کار تکامل جمعیت ارائه داده است که هنوزمورد استفاده دانشمندان می باشد. مثلا وی دریافت که تعریف لینه ای گونه فاقد اعتبار است و قاطعانه از تغییر در سطح جمعیت ها سخن گفته است.

بنظر ارنست مایر ( 1972 ) لامارک به حق پدر نظریه تکامل است و ابعاد گفته های وی در مورد سازش از نظر دور مانده است ، زیرا اکثر دلایل لامارک بر روابط بین موجودات و عوامل محیطی استوار است. لامارک در کتاب خویش ( فلسفه جانور شناسی ) از گونه و مفاهیم آن زیاد سخن گفته لیکن ، نقطه نظرهایش با نظریات دانشمندان بعد از وی تفاوت زیادی دارد. گرچه بکار بردن اصطلاح نئو لامارکیسم خالی از اشکال نیست لیکن غالبا این اصطلاح بکار می رود و در واقع معرف نظر طرفداران نظریه لامارک است. این مولفان نظریات تکاملی خود را بر اساس اصل وراثتی شدن صفات اکتسابی لامارک به اشکال مختلف و آمیخته با نظرات جدید ارائه می دهند.

 در ادامه به نظریه داروین نیز اشاره ای خواهیم نمود.