اثر انگشت ودوقلوهای یکسان

آیا دوقلوهای یکسان اثر انگشت یکسانی دارند ؟

دوقلوهای همسان دارای DNA  یا ژن‌های همانند هستند و بنابراین خصوصیات جسمی یکسان دارند.
آنها با وجود این شباهت جسمی می‌تواند دوستان و اعضای خانواده را به اشتباه بیندازند. اما هنگامی که نوبت به ابزارهای پیچیده‌‌تر تعیین هویت مانند آزمایش اثر انگشت می‌رسد، دیگر  کارها به این سادگی نیست و حتی دوقلوهای همسان را هم می‌شود تشخیص داد.

علت این است که تنها ژن‌ها نیستند که تعیین‌کننده خطوط ظریف سرانگشتان شما هستند.، در عوض جزئیات ظریف این خطوط مانند قله‌ها،فرورفتگی‌ها و حلقه‌های آنها که مشخص‌کننده اثر انگشت شما هستند، تحت تاثیر استرس‌های اتفاقی هستند که جنین درون رحم متحمل می‌شود.

حتی کمی تفاوت در درازای بند ناف باعث تغییر خطوط سرانگشت می‌شود. بنابراین حتی در مورد دوقلوهای همسان که ژن‌هایی کاملا مشابه دارند، تفاوت‌های گریز‌ناپذیر شرایط زندگی درون رحم، باعث تفاوت در اثر انگشت‌ها می‌شود.

و  به این ترتیب تا به حال متخصصان پزشکی قانونی به هیچ دو فرد با اثر انگشت مشابه بر نخورده‌اند.

 

منبع :

همشهری آنلاین

چند نکته مهم جهت پاسخ به سوالات ژنتیک

نكته اول: تعداد انواع گامتها در صورت مستقل بودن ژنها از رابطه زير بدست مي آيد:

       ( تعداد جفت ژن هتروزيگوت=n  )               2ⁿ= تعداد انواع گامتها  

مثال 1: فردي با ژنوتيپ AaBb چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1                     2) 2                   3) 4                    4) 8

جواب :                                     4= 2²= 2ⁿ= تعداد انواع گامتها

 

 مثال 2: فردي با ژنوتيپ AaBbCCDd چند نوع گامت توليد مي كند؟      

1) 2                    2) 4                   3) 8                   4) 16

جواب:                                         8= 2³=2ⁿ= تعداد انواع گامتها

نكته دوم: تعداد انواع گامتها در صورت پيوسته بودن ژنها هميشه برابر است با 2 .

توجه : در حالت فوق بايستي حداقل يك جفت ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ باشد . در غير اين صورت تعداد انواع گامتها برابر خواهد بود با 1 .

 

مثال 1: فردي با ژنوتيپ AaBb  در صورت پيوسته بودن ژنها چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1                  2) 2                    3) 4                   4) 8

 جواب: با توجه به پيوسته بودن ژنها و وجود حداقل يك جفت ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ تعداد انواع گامتها برابر است با 2.

مثال 2: فردي با ژنوتيپ AABBCC در صورت پيوسته بودن ژنها چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1                2) 2                      3) 4                   4) 8

 جواب: با توجه به عدم وجود ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ  تعداد انواع گامتها برابر است با 1.

      

 نكته سوم: تعداد انواع فنوتيپ برابر است با ^:   n 2 

نكته چهارم: تعداد انواع ژنوتيپ برابر است با :   ⁿ 3

توجه ۱: در نكات سوم و چهارم               n = تعداد جفت ژن هتروزيگوت

توجه۲ : شرايط استفاده از نكات سوم و چهارم:

• 1-                  هر دو فرد آميزش يافته مشابه باشند. (خودلقاحي)
• 2-                  رابطه غالب و مغلوبي بين ژنها باشند.
• 3-                   ژنها مسقل باشند.

 

مثال : در آميزش AaBbCc  × AaBbCc بترتيب چند نوع فنوتيپ و ژنوتيپ ايجاد مي شود؟

1) 4و 8         2) 8 و 16           3) 8 و 27               4) 16 و 27

 جواب:       8= 2³ = 2ⁿ= تعداد انواع فنوتيپ      

                 27=3³= 3ⁿ = تعداد انواع ژنوتيپ

              

نکته  پنچ  : چنانچه  صفتي داراي n آلل باشد. انواع ژنوتيپ  ايجاد شده براي آن عبارتست از:

 

        ( تعداد آلل = n )           و                                   =n(n+1)/2تعدادژنوتيپ كل

 

 

مثال: چنانچه صفتي داراي 3 آلل باشد انواع ژنوتيپ هاي آن كدامند؟

 

 

1) 3             2) 4                 3) 6                    4) 8

 

 

  جواب:                                         6   =2/(1+  3 ) 3= تعداد انواع ژنوتيپ 

 

 

نكته ششم: از كل ژنوتيپ هاي ايجاد شده توسط چند آلل ’ به تعداد آللها  ژنوتيپ خالص داريم.

 

 

مثال : چنانچه صفتي توسط 5 آلل كنترل شود . چند نوع ژنوتيپ خالص و ناخالص بترتيب مي توان نوشت؟

 

 

1) 5 و 5        2) 5 و 15         3) 15 و 5             4) 5 و 10   

 

 

 

 جواب:      15=2/(1+5) 5= تعداد ژنوتيپ كل        ژنوتيپ خالص = 5 . ژنوتيپ ناخالص = 10

 

 

 

نكته هفتم: فراواني يك ژنوتيپ خاص را مي توان از فرمول زير بدست آورد:

 

                                                                                                                                         … × تنوع گامتهاي صفت دوم × تنوع گامتهاي صفت اول         = فراواني يك ژنوتيپ خاص

 

                                       تركيبات ژنتيكي  ۴ⁿ

 

 

                         تعداد جفت صفت هتروزيگوت ژنوتيپ والدين = n

 

 

مثال: از آميزش AaBbCc  × AaBbCc  احتمال تشكيل افرادي با  ژنوتيپهاي  AABbCc  و  Aabbcc چقدر ميباشد

؟

جواب : راه حل اول :( با استفاده از فرمول فوق)

 

              16/1=32/2=64/4=4³/2×2×1= فراواني AABbCc

 

                      32/1= 64/2= 4³/1×1×2 = فراواني Aabbcc

 

 

راه حل دوم: به صورت نظري احتمال هر صفت را محاسبه و در يكديگر ضرب مي كنيم.

 

         16/1= 64/4= 4/2× 4/2× 4/1 = فراواني AABbCc

 

          32/1= 64/2 = 4/1× 4/1 × 4/2 = فراواني Aabbcc

 

     

برگرفته از گاهنامه زیست شناسی

سوالات المپیاد زیست شناسی

در اینجا برخی سوالات  المپیادهای جهانی و کشوری سال های قبل را آورده ام . البته نمونه های ساده تر آن ها انتخاب شده تا مورد استفاده برای کنکور هم باشد.

1- در ظرف آب ميوه يك مرد نابينا زنبور قرار دارد واين فرد بدون توجه به آن، زنبور را وارد حلق خود مي كند.در اثر نيش زنبور فرد در گلوي خود احساس سوزش مي كند.براي كمك به او كدام عمل مفيد تر است؟

1)گرم كردن گردن او    2)دادن مقداري الكل به اين شخص   3)دادن مقداري آب سردبه او   4)دادن داروي آرام بخش   5)استفراغ كردن

2-عامل اصلي كه موجب محدود شدن توليد (Biomass) روي بخشي از زمين مي گردد كدام است؟

1)كمبود O₂ و CO₂     2)كمبود آب      3)حرارت    4)جريان انرژي خورشيد    5 )روابط بيوتيك

3- چرا پرندگان دانه خوار مانند گنجشك براي تغذيه ي جوجه هايشان از حشرات استفاده مي كنند و با دانه آنها را تغذيه نمي كنند؟

الف)هنگام پرورش جوجه ها ،دانه ها وبذرها نمي رسند . ب)جوجه ها مقدار ناچيزي از يك دانه را هضم مي كنند.ج)غذاهاي حيواني ارزش بيش تري براي جوجه ها دارند.

1)الف         2)ب           3)ج              4)الف و ب             5)ب و ج

4- باكتري هاي فاسد كننده جزو كدام گروه قرار مي گيرند؟

1)توليد كنندگان      2) اولين مصرف كنندگان   3) دومين مصرف كنندگان     4) تجزيه كنندگان

5- مهم ترين عامل تنظيم كننده ي مهاجرت فصلي كدام است؟

1)      تغيير در ميانگين دماي هوا  2) تغيير در طول روز  3) كاهش غذاي در دسترس  4) افزايش فشار شكارچيان

6- در يك اكوسيستم خشكي، انتقال انرژي با هرم انرژي نشان داده مي شود. كدام يك از عبارات زير درست است؟

1)      مصرف كننده راًس هرم، بيش ترين كارايي اكولوژيكي را دارد. 2) حدود 10% از انرژي يك سطح تغذيه اي به سطح بعدي مي رسد.

2)      حدود 10% از انرژي هر سطح تغذيه اي به صورت گرما و با تنفس سلولي تلف مي شود. 4) فقط 25% از انرژي يك سطح، به سطح تغذيه بعدي مي رسد.

7- كدام يك از گزينه هاي زير مثالي از توالي اوليه است؟

1)      خزه اي ها – گلسنگ ها – آغازيان گياه مانند 2) گلسنگ ها – آغازيان گياه مانند- خزه اي ها  3) گلسنگ ها- خزه اي ها – آغازيان گياه

مانند  4) آغازيان گياه مانند – خزه اي ها – گلسنگ ها  5) آغازيان گياه مانند – گلسنگ ها – خزه اي ها

8- كدام يك از اكوسيستم هاي زير، زيادترين تنوع گونه اي را دارند؟

1)      جنگل هاي نواحي گرمسيري  2) دشت بي درخت  3) چمن زار  4) جنگل هاي برگ ريز مناطق معتدله

9- كدام يك از موارد زير، جريان انرژي و ماده را در يك اكوسيستم نشان مي دهد؟

1)      زنجيره ي غذايي 2) هرم بيوماس (زيست توده)  3) هرم تعداد 4) شبكه غذايي  5) موارد 1و 4

10- يك جوجه اردك زماني كه از تخم بيرون آمده است ، جسم متحركي را در كنار خود مي بيند و فكر مي كند كه والدش مي باشد. اين پديده چيست؟          1) رفتار ياد گيري    2) نشان گذاري    3) استراتژي سازش     4) تشخيص

12- كدام يك از عوامل زير، بر تعداد حباب هاي هوايي كه در واحد زمان از يك گياه آبزي متصاعد مي شود، بي اثر است؟

1)دماي آب 2) شدت نور 3) تعداد برگ هاي گياه 4) مقدارCO₂ حل شده در آب 5) حجم لوله ي آزمايش

13- كدام يك از زنجيره هاي غذايي زير ، در انتقال انرژي خورشيدي در انسان كارايي بيش تر دارد؟( با اين فرض كه جرم گياه در همه زنجيره ها يكسان است.)    1- گياه سبز             گوسفند            بره شيرخوار             انسان

 

2) گياه سبز           انسان         3) گياه سبز           زئوپلانكتون               ماهي               انسان

4) گياه سبز            مرغ             انسان      5) گياه سبز          گاو           انسان

14- يك باكتري هر 20 دقيقه يك بار به حداكثر رشد خود مي رسد و تقسيم مي شود. اگر يك باكتري در شرايط مناسب كشت داده شود ، سه روز بعداز تقسيم آن ، توده اي باكتري به حجمي معادل A به وجود مي آيد. در صورتي كه دو عدد از اين باكتري در شرايط مشابه قرار داده شوند: 1) 5/1 روز بعد، حجمي معادل A خواهند داشت. 2) 3 روز بعد، حجمي معادل2A خواهند داشت. 3) 3 روز بعد، حجمي معادل

A خواهند داشت. 4) 5/1 روز بعد حجمي معادل2A خواهند داشت. 5) گزينه هاي 1و2 درست است.

15- اگر تصور كنيم سلول بايد حداقل داراي غشا ، سيتوپلاسم و هسته باشد، كدام موجودات زير همگي زنده و داراي ساختار سلولي هستند؟

1) مولد سرخك- مولد حصبه- اوگلنا – مولد اسهال خوني     2) مولد ديفتري- مولد اوريون- پلاسموديوم- ورتيسلا

3) مولد هپاتيت- مولد حصبه- پارامسي- مولد فلج اطفال         4) پلاسموديوم- مولد اسهال خوني- پارامسي- ولوكس

5) مولد تبخال- مولد سرخك- مولد حصبه- مولد اسهال خوني

16- فرض كنيد در باره دماي بدن يك جانور بزرگ جثه و فعال پژوهش انجام مي دهيد. فرضيه ي شما اين است كه اين جانور خونگرم  است و براي آزمون فرضيه ي خود، دماي بدن آن جانور را با دماي محيط و نيز دماي بدن يك لاك پشت و يك موش كه درهمان محيط قرار دارند ، مقايسه مي كنيد:

زمان	دماي هوا	دماي بدن لاك پشت	دماي بدن جانور مورد نظر	دماي بدن موش
6 صبح	22	21	27	36
ظهر	31	29	30	37
6 بعد از ظهر	27	26	29	37
نيمه شب	23	22	27	37
6 صبح	21	21	26	36

كدام يك از نتيجه گيري هاي به نظر شما درست است؟

1) جانور مورد نظر خونگرم است، چون تغييرات دماي بدن آن فقط  C  4   بوده است.

2) جانور مورد نظر خونسرد است، چون دماي بدن آن وابسته به دماي محيط بوده است.

3)جانور مورد نظر خونگرم است، چون دماي بدن آن از دماي بدن لاك پشت بالاتر بوده است.

4) جانور مورد نظر خونسرد است، چون دماي بدن آن از دماي بدن موش كمتر بوده است.

5) با اين داده ها نمي توان در اين باره اظهار نظر كرد.

 

17- كدام يك از عبارت هاي زير تفاوت فرضيه با نظريه را بهتر توضيح مي دهد؟

نظريه اصل كلي است كه شواهد متعددي از درستي آن در دست است. 2) فرضيه حدسي موقتي است اما نظريه پاسخ درست به سوالات مربوط به طبيعت است.3) فرضيه بسيار سطحي اما نظريه عمقي تر است. 4) فرضيه و نظريه دو واژه به يك معني هستند.5) نظريه در همه موارد صادق است اما فرضيه گاه توسط آزمايش رد مي شود.

18- در سال 1668 ميلادي فرانچسكو ردي آزمايشي انجام داد : او چند تكه گوشت را در ظرف هايي گذاشت تافاسد شوند. سپس ظرف ها را به دو گروه مساوي تقسيم كرد. درظرف هاي  يك گروه را همچنان باز گذاشت و در هر يك از ظرف هاي گروه ديگر را با يك تكه پارچه توري بست، به نحوي كه جلوي عبور حشرات را بگيرد.همه گوشت ها به يك اندازه فاسد شدند ولي فقط روي گوشت هايي كه در ظرف هاي در باز قرار داشتند، كرم ظاهر شد. مقايسه دو گروه در پايان اين آزمايش، پاسخ كدام سؤال را مي تواند بدهد؟

الف) آيا ماده شيميايي خاصي در هوا باعث ايجاد كرم در گوشت فاسد مي شود؟ ب) آيا مگس ها مي توانند موجب ايجاد كرم در گوشت فاسد شوند؟ ج)آيا هر چه گوشت بيش تر فاسد شده باشد، احتمال ديده شدن كرم در آن بيش تر است؟ د) آيا فقط ميكرو ارگانيسم ها و نه جانداران بزرگتر نظير كرم مي توانند از مواد بي جان به وجود آيند؟

1) ب                  2) د               3) ب و ج                  4) ب و د                        5)الف و د

19- پروتئين از كدام طريق مايع بين سلولي را ترك مي كند و وارد جريان خون مي شود؟

1) منافذ مويرگ هاي سرخرگي      2) منافذ مويرگ هاي سياهرگي     3)ائوزينوفيل هاي موجود در خون موجب فاگوسيتوز پروتئين ها مي شود . 4) از طريق رگ هاي لنفاوي وارد سياهرگ زير چنبري مي شوند. 5) از طريق انتقال فعال از اپيتليوم مويرگ ها نفوذ مي كنند.

 

20-به جدول زير توجه كنيد:

	غلظت كل بر حسب mmol/L	غلظت سديم بر حسب mmol/L
خون ماهي A ( ماهي دريا) خون ماهي B ( ماهي دريا) خون ماهي C ( ماهي آب شيرين) آب دريا آب شيرين	1050               360               280               1000              10	290               190               130               470                 1

آب و سديم از آبشش اين ماهي ها انتشار مي يابند. در كدام ماهي (ها) هم انتشار اب و هم انتشار سديم اتفاق مي افتد؟

1)  A        2)  B     3)  C                                                                                       

 

 

 

21- كدام يك در انعقاد خون نقش دارد؟   1) يون آهن    2) يون كلسيم    3) اسيد آسكوربيك      4) اسيد سيتريك

22- در پستانداران در كدام حالت خون سرخرگي از سياهرگ ها و خون سياهرگي از سرخرگ ها عبور مي كند؟

1) در گردش خون سيستميك  2) در گردش خون ششي  3) در سياهرگ باب كبدي   4) در مرحله سيستوليك ضربان قلب هنگامي كه خون از بطن به درون دهليز پمپ مي شود.

23- در كدام يك از موارد زير اكسيژن خون با سرعت بيشتري كاهش مي يابد؟

1) كيسه هاي هوايي       2) مويرگ هاي خوني موجود در روده ها    3) سياهرگ هاي ششي      4) سياهرگ باب كبدي

24- در زير چهار حالت براي انتقال دي اكسيد كربن از سلول هاي بدن به ريه توضيح داده شده است. كدام مورد احتمالاً نادرست است؟

1) اتصال به يون هاي آهن دو ظرفيتي هموگلوبين موجود در گلبول هاي قرمز 2) يون هيدروكربنات كه به صورت بافر در خون وجود دارد 3) اتصال به هموگلوبين گلبول هاي قرمز   4) حل شدن در پلاسما و سيتوپلاسم گلبول هاي قرمز

25- كدام مورد به صورت انتخابي در نفرون هاي كليه اتفاق مي افتد؟

1) ترشح        2) بازجذب      3) فيلتراسيون       4) انتقال از اپيتليوم لوله هاي جمع كننده

26- در انسان بخش عمده ي كلسيمي كه وارد بدن مي شود از كدام طريق دفع مي گردد؟

1) ادرار         2) عرق   3) پلاسما      4) مدفوع

27) كدام عمل را مي توان به چين خوردگي هاي معده نسبت داد؟

1) فشردن غذا   2) افزايش ظرفيت معده    3) ترشح آميلاز  4) با انقباض ماهيچه موجب مخلوط شدن شيره معده و غذا مي شود 5) افزايش سطح براي ترشح

28- قدرت انقباض ماهيچه در جانوران مختلف تفاوت دارد. كدام گزينه در اين مورد صحيح است؟

1) قدرت انقباض ماهيچه با سطح مقطع ماهيچه رابطه ندارد  2) قدرت انقباض ماهيچه با خصوصيات ماهيچه يا موقعيت ماهيچه رابطه ندارد 3) قدرت انقباض ماهيچه به تعداد ميوفيبريل هايي كه در انقباض درگير مي شوند بستگي دارد 4) قدرت انقباض ماهيچه به ذخيره مقدار ATP  در سلول هاي ماهيچه اي بستگي دارد  5) قدرت انقباض ماهيچه به وسيله مقدار اكسيژني كه وارد سلول مي شود محدود مي گردد.

29- قلب موجودات خونگرم داراي ساختمان مكانيكي (اسكلت داخلي) است كه فيبرهاي كلاژن و الاستيك در ايجاد اين ساختمان نقش دارند. عمل آنها چيست؟   1)طولاني كردن زمان استراحت ماهيچه ي قلبي و جلوگيري از تغيير شكل ماهيچه   2)افزايش كارايي ماهيچه ي قلب و بازگشت آن به وضعيت اول    3)تجمع خون در قلب     4)همه ي موارد      5)هيچ كدام

30- اولترا فيلتراسيون در كدام يك از موارد زير اتفاق مي افتد؟

1) غلظت زياد صفرا       2)بزاق          3)فيلتراسيون گلومرولي           4)عرق

31- كدام خصوصيات در جانوراني كه داراي دستگاه گردش خون باز هستند وجود دارد؟

1) هموگلوبين- حفره خوني- لنف                  2) هموسيانين – حفره خوني – لنف خوني

2) هموگلوبين – نداشتن حفره خوني – لنف خوني        4) هموسيانين – نداشتن حفره خوني – لنف

 

33- دستگاه گوارش انسان قادر به انجام كدام يك از اعمال زير نيست؟

1) هضم مكانيكي غذا            2) هيدروليز غذا به واحدهاي سازنده            3) حذف بعضي از تركيبات غذا

4) آزاد كردن انرژي همراه اكسيداسيون تركيبات غذا          5) خاصيت ضد باكترياي

34- در كدام يك از گزينه هاي زير دستگاه گردش خون به ترتيب در جانوران نام برده شده پيچيدگي بيشتري دارد؟

1) وزغ – خرگوش – تمساح – سگ دريايي                         2) سگ دريايي – قورباغه – تمساح – خرگوش

3) سگ دريايي – كروكوديل – خرگوش – قورباغه               4) تمساح – سگ – سگ دريايي – وزغ

35- همه طنابداران داراي…….. در مرحله اي از زندگيشان هستند.

1) نخاع          2) آبشش        3) نوتوكورد          4) ستون مهره          5) مو

36- جلبك و Infusoria در محلولي كه در نور قرار داده شده است با يكديگر زندگي مي كنند.Infusoria در هر هفته 1/0 مول و جلبك 12/0 مول گلوكز مصرف مي كنند. مقدار توليد هفتگي گلوكز 25/0 مول مي باشد . توليد خالص اكسيژن در هفته در اين محيط كشت چقدر است؟     1) 03/0 مول        2) 60/0 مول             3) 32/1 مول        4) 18/0 مول

37- پلاسمودسم ها اصطلاحي است براي:

1)      غشاي در برگيرنده ي واكوئل ها و به طور دقيق تر ارتباط بين چندين واكوئل در يك سلول

2) ارتباطات سيتوپلاسمي سلول ها ي گياهي همجوار  3) سوراخي در ديواره ي ضخيم سلول هاي گياهي    4) سوراخي در پوشش هسته

38- كدام يك از اندامك ها غشا ندارد؟  1) ميتوكندري   2) پلاستيد   3) دستگاه گلژي   4) هستك     5) ليزوزوم

39- سلول هاي لوزالمعده اسيدهاي آمينه راديواكتيو را به هم متصل و پروتئين سازي مي كنند. اين پروتئين هاي ساخته شده ي نشاندار بسته بندي مي شود و امكان جايگزيني در سلول را مي يابد. در اين مورد آنزيمي را كه در سلول هاي لوزالمعده جايابي مي شود رديابي مي كنيم. كدام يك از موارد زير مسير حركت اين آنزيم را در سلول نشان مي دهد؟

1) شبكه آندوپلاسمي              دستگاه گلژي            هسته    2) دستگاه گلژي             شبكه آندوپلاسمي           ليزوزوم

3) هسته            شبكه آندوپلاسمي             دستگاه گلژي  4)شبكه آندوپلاسمي            دستگاه گلژي             وزيكول هايي كه با غشاي پلاسمايي تركيب مي شود     5) شبكه آندوپلاسمي             ليزوزوم             وزيكول هايي كه با غشاي پلاسمايي تركيب مي شود

40- غلظت يك ماده ي خنثي از لحاظ بار الكتريكي در يك نوع مشخص از سلول هاي خوني بيشتر از غلظت اين ماده در پلاسماي اطراف آن مي باشد با اين حال اين ماده به حركت خود به داخل سلول ادامه مي دهد. فرآيندي كه به وسيله ي آن اين ماده وارد سلول مي شود چه نام دارد؟   1) اسمز         2) انتشار ساده     3) انتشار تسهيل شده        4) انتقال فعال

41- غشاي پلاسمايي تمام سلول ها شامل چيست ؟

1)ليپيدها ، پروتئين ها و كربوهيدرات ها            2) فقط ليپيدها

3) ليپيدها و كربوهيدرات ها                   4) ليپيدها و پروتئين ها

42- كدام يك از موارد زير در مورد غشاي پلاسمايي درست نيست؟

1)      در اكثر غشاهاي پلاسمايي دو لايه غشا( سطح سيتوپلاسمي و سطح خارج سلولي) داراي تركيبات ليپيدي يكساني است.  2) پروتئين هاي غشايي به صورت نامتقارن به دو لايه ليپيدي متصل مي شوند.  3) اكثر پروتئين ها و ليپيدهاي غشا داراي حركات جانبي هستند.

3)      پوشش سلولي (گليكوكاليكس) در سطح خارج سلولي يافت مي شود.

43- بزرگترين نوع گلبول هاي سفيد خون كه يكي از اجزاي سيستم دفاعي بدن مي باشد كدام است؟

1) نوتروفيل        2) لنفوسيت       3) منوسيت         4) ائوزينوفيل          5) بازوفيل

44- ريبوزوم ها شامل……… هستند.

1) RNA و پروتئين        2) RNA، پروتئين و ليپيدها        3) ليپيدها و پروتئين ها   4) RNA، پروتئين ها ، ليپيدها و كربوهيدرات ها

45- ريبوزوم ها در سيتوپلاسم سلول هاي يوكاريوتي:

1) هم از نظر اندازه و هم از لحاظ تركيبات مثل ريبوزوم باكتري ها هستند.  2) بزرگتر از ريبوزوم هاي باكتريايي بوده ولي داراي ساختاري مشابه با آن ها هستند.  3) كوچكتر از ريبوزوم هاي باكتريايي بوده ولي داراي ساختاري متفاوت با آن ها هستند. 4) داراي اندازه ي برابر با ريبوزوم هاي باكتريايي بوده ولي از نظر ساختاري متفاوت با آن ها هستند.

46- پروتئين هايي كه در شبكه آندوپلاسمي خشن توليد مي شوند به ……. منتقل مي گردند.

1) ليزوزوم ها         2) هيالوپلاسم       3) ميتوكندري ها       4) پلاستيد        5) سيستم هاي كانالي

47- كدام دسته از مواد زير مي توانند به وسيله اندوسيتوز و اگزوسيتوز از غشاي سلولي عبور كنند؟

1) پروتئين ها، اسيدهاي آمينه و منوساكاريدها   2) قطرات روغن ، گازها ، اسيدهاي چرب  3) پروتئين ها، قطرات روغن ، پلي ساكاريدها

4) قطرات روغن ، آب ، يون ها         5) پلي ساكاريدها ، منوساكاريدها ، آب

48- اگر تنظيم شيميايي دستگاه گوارش انسان از كار بيفتد نخستين اشكالي كه بروز مي كند كدام است؟

1) كار آنزيم هاي گوارشي ناقص مي ماند.      2) حركات لوله ي گوارشي مختل مي شود.     3) ميل به غذا خوردن از بين مي رود.

4) جذب غذا دچار اختلال مي شود.    5) آنزيم ها به مقدار كافي و به موقع ترشح نمي شوند.

 

51- نتيجه نهايي كاهش فشار مايع جنب در هنگام دم چيست؟

1) افزايش حجم قفسه سينه 2) بالا رفتن دنده ها 3) پايين آمدن ديافراگم 4) باز شدن كيسه هاي هوايي 5) افزايش فشار هواي درون شش ها

52- نقش كليه در تنظيم چه چيز خون مهم تر است؟

1) فشار اسمزي       2) PH       3) املاح      4) حجم     5) تركيب شيميايي

53- كدام ويتامين در بدن ساخته نمي شود؟    1) A    2) B         3) C    4) D       5) K 

54- نقش تزئينات چوبي ديواره آوندهاي چوبي چيست؟

1) كمك به حركت صعودي آب و املاح     2) افزايش اصطكاك     3) جلوگيري از بسته شدن مسير آوند   4) جلوگيري از نفوذ مواد در طول مسير     5) در امتداد هم قرار دادن سلول هاي آوندي

 

55- كدام يك در دستجات آوندي گياه كاج وجود ندارد؟

1) پارانشيم      2) سلول همراه        3) صفحات غربالي       4) فيبر      5) اسكلرانشيم

56- كدام يك از اعمال زير در گياهان در همه ي شرايط جوي تعيين شده تقريباً  يكسان است؟

1) شدت خالص فتوسنتز         2) جذب آب       3) تعريق       4) تنفس سلولي          5) تعرق

57- كدام يك توانايي خاك را در نگهداري آب افزايش مي دهد؟

1) آهك           2) ماسه          3) مواد كاني       4) گچ           5) گياخاك

 58- آتش سوزي در جنگل گرمسيري چه اثري بر گياهان مناطق مجاور دارد؟

الف) كاهش شدت فتوسنتز     ب) افزايش شدت تنفس  ج) كاهش رشد گياهان       د) افزايش شدت تعرق

1) الف و ب      2) ب و ج     3) الف و ج      4) ج و د      5) ب و د

59- اگر يك سلول گياهي تورژسانس يافته را در شيره سلولي همان سلول كه قبل از تورژسانس استخراج شده است قرار دهيم براي آن چه اتفاقي مي افتد؟            1) تغييري نمي كند.          2) آب از دست مي دهد .             3) پلاسموليز ادامه مي يابد.

                                 4) مي تركد .            5) آب جذب مي كند.

60- كدام يك از مولكول هاي زير در ساختار كلروپلاست يافت نمي شود؟

1) نشاسته         2) نوكلئوتيد         3) پروتئين            4) فسفوليپيد                5) سلولز

61- ماهيچه هاي سفيد در مقايسه با ماهيچه هاي قرمز:

1) ميتوكندري كمتر دارند.   2) ديرتر خسته مي شوند.     3) تعداد بيشتري هسته دارند.   4) رگ هاي خوني بيشتر دارند.

62- فردي نوعي بيماري دارد: كليه هاي او بعضي از پروتئين هاي عادي پلاسماي خون او را دفع مي كنند. يكي از اثرهاي اين بيماري تورم دست ها و پاهاي بيمار است. به نظر شما علت چيست؟

1) افزايش پروتئين هاي مايع ميان سلولي                             2) تجمع پروتئين ها در ماهيچه ها    

3) رشد بافت هاي پيوندي دست و پا                                  4) كاهش فشار اسمزي پلاسما

63- ترتيب لوله گوارش به صورت حلق- مري- چينه دان- سنگ دان- روده و مخرج  متعلق به كدام جانور است؟

1) ملخ            2) گنجشك           3) كرم خاكي            4) همه موارد

64- فرض كنيد ماده B در خون حل مي شود ولي نمي تواند از رگ هاي خوني عبور كند اما ماده C در پلاسماي خون محلول است، مي تواند از رگ هاي خوني عبور كند، در مايع ميان بافتي حل شود ، ولي غشاي سلول ها نسبت به آن نفوذ ناپذير است، بنا بر اين وارد سلول هاي بدن نمي شود. در آزمايشي 100 ميلي گرم ماده B و140 ميلي گرم مادهC را وارد گردش خون يك پستاندار مي كنيم. غلظت نهايي هر دو ماده B وC در خون 20 ميلي گرم در ليتر است. حجم مايع ميان بافتي در اين جانور چند ليتر است؟(ميزان حلاليت در خون و مايع ميان بافتي يكسان است.)

1) 2 ليتر           2) 5 ليتر         3) 7 ليتر        4) 4 ليتر               5) 1 ليتر

65- كدام مورد در باره گردش خون باز و بسته صحيح است؟

الف) گردش خون بسته فقط در مهره داران ديده مي شود.   ب) سرعت گردش خون در جانداراني كه گردش خون باز دارند كندتر است.

ج) در حشرات به هنگام فعاليت براي تأ مين O₂ مورد نياز بافت ها ضربان قلب افزايش مي يابد.  د) در گردش خون باز در محل حفره هاي خوني خون با مايع ميان بافتي مخلوط مي شود.

1) الف و ب          2) ج و د              3) الف و ج                 4) الف و د         5) ب و د

67- شكل مقابل دو گويچه سفيد متفاوت را نشان مي دهد. نحوه عمل هر كدام چگونه است؟                      B                    A

1) سلول A  ترشح آنتي كور                  2) سلول B فاگوسيتوز

3) سلول A ترشح سموم            4) سلولB ترشح هيستامين           5) سلول A بيگانه خواري

68- علي و مجيد مقدار تعرق سه گياه  مختلف اما هم اندازه را در مدت يك ساعت در حالي كه گياهان در برابر نور قرار داشتند اندازه گيري كردند. پس از آن ساقه اين گياهان را از سطح خاك بريدند و به مدت يك ساعت مايع آزاد شده از سطح بخشي از ساقه را كه متصل به ريشه بود اندازه گيري كردند:

                                                           گيا ه          مقدار تعرق        مقدار آب خارج شده

                                                        گل سرخ      20/6 ميلي ليتر       02/0 ميلي ليتر

                                                        آفتابگردان    80/4 ميلي ليتر       02/0 ميلي ليتر

                                                        گوجه فرنگي 50/10 ميلي ليتر     07/0 ميلي ليتر  

علي نتيجه گرفت: فشار ريشه اي در انتقال آب درون گياه اثر مهمي دارد.

مجيد نتيجه گرفت: نيروي مويينگي در انتقال آب درون گياه اثر مهمي دارد.

كدام درست مي گويد؟ 1) علي و مجيد    2) فقط علي        3) فقط مجيد        4) هيچ كدام

69- مي دانيم فردي كه گروه خونيO دارد استعداد توليد آنتي كورهاي A وB را دارد وشخصي كه گروه خوني AB دارد آنتي ژن هاي Aو B را دارد اما آنتي كور توليد نمي كند. چرا وقتي كه شخصي با گروه خوني O به فردي با گروه خوني AB خون مي دهد خون شخص گيرنده به هم چسبيده( آگلوتينه) نمي شود؟

1) در خون فرد AB موادي وجود دارد كه آنتي كورهاي A وB را خنثي مي سازد. 2) آنتي كورهاي A وB به وسيله ي ماكروفاژها از گردش خون خارج مي شوند. 3) آنتي كورهر شخص فقط در بدن خود آن شخص فعال است و پس از خروج از بدن بي اثر مي شود. 4) رسوب توليد مي شود ولي آنزيم خاصي در خون افراد AB وجود دارد كه اين رسوب را تجزيه مي كند.5) غلظت آنتي كورهاي A وB پس از تزريق خون به فرد AB آن قدر كم است كه باعث رسوب دهي نمي شود.

70- در يك سلول گياهي براي اين كه انرژي كه در اثر فرآيند فتوسنتز در گلوكز ذخيره شده است به طور كامل آزاد شود مولكول گلوكز بايد حداقل از چند غشاي زيستي عبور كند؟    1) 1        2) 2      3) 3      4) 4       5) 5

71- به همراه مصرف آنتي بيوتيك ( مثلاً براي درمان بيماري هاي عفوني) كدام ويتامين ها را بايد به جيره ي غذايي افزود؟

1) A  و C             2) B وE               3) K وB               4) A وD                    5) C وE

72- رسيدن بطن ها به كمترين حجم خود طي چرخه ضربان قلب تقريباً همزمان با كدام يك از موارد زير است؟

1) اولين صداي قلب           2) دومين صداي قلب            3) ثبت موج P     4) ثبت موج QRS

73- فقدان سورفاكتانت در كيسه هاي هوايي كدام يك دشواري در تنفس ايجاد نمي كند؟

1) نوزادان زودرس انسان            2) وال            3) اسب              4) قورباغه

74- تنفس كرم خاكي توسط كدام عامل زير است؟

1) شش               2) آبشش                3) پوست                   4) ناي

75- در صورتي كه اسيل كولين استراز در فضاي سيناپسي مهار شود كدام گزينه صحيح است؟

1) نورون هاي پس سيناپسي به صورت پيوسته تحريك مي شوند.     2) نورون هاي پس سيناپسي نمي توانند تحريك شوند .  3) نورون هاي پيش سيناپسي قادر نيستند واسطه هاي شيميايي(نوروترانسميتر) ترشح كنند .    4) نورون هاي پيش سيناپسي نمي توانند تحريك شوند.

5)غشاي نورون هاي پس سيناپسي هيپر پلاريزه مي شود.

 برگرفته از زیست شناسی گناباد

ادامه نوشته

انواع ار ان ای

ساختمان ار ان ای

 مخفف اسید ریبونوکلئیک است که یکی از انواع اسیدهای نوکلئیک می‌باشد. در داخل سلول انواع مختلف RNA وجود دارد که هر کدام از آنها وظایف مخصوص به خود را دارند.

مقدمه

RNA صرف نظر از انواعی که دارای ساختمان خاصی است. برخلاف DNA که ساختمان مارپیچ دو رشته‌ای دارد RNA معمولا یک رشته‌ای و تقریبا صاف و بدون تاخوردگی و یا به صورت کلاف است. علت اصلی عدم تشکیل مارپیچ دو رشته‌ای RNA مزاحمت فضایی گروه OH متصل به کربن شماره 2- قند ریبوز است که مانع پیچش لازم می‌شود. زیرا گروه OH به طرف داخل محور مارپیچ قرار می‌گیرد و مانع فرم پایدار می‌گردد.

بنابراین حتی در مقابل DNA الگو که دقیقا مکمل RNA است، RNA نمی‌تواند به شکل مارپیچی به آن متصل شود. همین خاصیت RNA باعث عدم پایداری آن در محیط قلیایی می‌شود، بطوری که در محیط قلیایی ، RNA به مونونوکلئوتیدها تجزیه می‌شود، در حالی که DNA در محیط قلیایی فقط به صورت تک رشته‌ای درمی‌آید ولی تجزیه نمی‌شود.

انواع RNA

mRNA

mRNA یا RNA پیک به صورت تک رشته‌ای است. وظیفه اصلی پروتئین سازی را به عهده دارد و حاوی کدهای ژنتیکی برای ساخت پروتئین می‌باشد. پایداری آن کم است بطوری که گاهی پس از دو دقیقه بوسیله RNAase تجزیه می‌شود و به همین دلیل استخراج mRNA مشکل می‌باشد. گاهی هنوز ترجمه قسمت انتهایی mRNA تمام شده است که ابتدای mRNA تجزیه می‌شود. ولی در یوکاریوتها با مکانیسمهای خاص پایداری mRNA افزایش یافته است بطوری که گاهی پایداری mRNA در سلولهای یوکاریوت به 10 ساعت می‌رسد.

rRNA

rRNAها یا RNA های ریبوزومی اصلی‌ترین اجزای تشکیل دهنده ریبوزومها می‌باشند و نام ریبوزوم نیز از ریبونوکلوئیک اسید (RNA) گرفته شده است. RNAهای ریبوزومی نسبت به mRNAها پایدارترند. همچنین پروتئینهای ریبوزومی نیز به آنها متصل می‌شوند و باعث پایداری و عدم تجزیه rRNAها در مقابل RNase ها می‌شوند. rRNAهای پروکاریوتی شامل 16s ، 23s و 5.8s و rRNAهای یوکاریوتی شامل 18s ، 28s ، 5s و 5.8s می‌باشند.

tRNA

tRNAها یا RNA های ناقل مولکولهای RNA کوچک به طول 75 تا 85 نوکلوئید هستند که وظیفه آنها انتقال اسید آمینه‌ها به داخل جایگاه خاص ریبوزوم می‌باشد. در واقع عمل اصلی ترجمه در پروتئین سازی را tRNA به عهده دارد، زیرا از یک طرف یک کد سه تایی روی mRNA را تشخیص می‌دهد و از طرف دیگر نیز اسید آمینه خاص مربوط به این کد سه تایی را حمل می‌کند که به زنجیره پلی پپتیدی اضافه می‌شود. در داخل سلولهای مختلف ، تعداد متفاوتی از tRNA یافت می‌شود، ولی حداقل 20 خانواده از tRNA ها وجود دارد که هر خانواده یک اسید آمینه را حمل می‌کند. شکل کلی tRNA به صورت برگ شبدر می‌باشد. اتصال اسید آمینه به tRNA بوسیله آنزیم خاصی به نام آمینو اسیل - tRNA سنتتار انجام می‌شود.

hnRNA

این نوع RNA مخصوص سلولهای یوکاریوت می‌باشد که در آنها مواد ژنتیکی در داخل هسته قرار دارند در داخل هسته ، RNA در ابتدا به صورت رشته‌های حاوی نواحی کد کننده و غیر کد کننده ساخته می‌شود. به نواحی کدکننده اگزون و به نواحی غیر کد کننده ، انترون گفته می‌شود. این RNA برای تبدیل شدن به mRNA باید فرآیندهای خاصی را پشت سر بگذارد و قسمتهای انترون آن حذف شود به این RNA حاوی نواحی اضافی hnRNA گفته می‌شود که پس از اتمام فرآیند اصلاح تبدیل به mRNA می‌شود.

snRNA

snRNA قطعات کوچک RNA هستند که در داخل هسته وجود دارند و وظایف مختلفی را به آنها نسبت می‌دهند. گروهی معتقدند که این RNA ها همان پرایمرهای شروع همانند سازی RNA در سلول هستند و گروهی دیگر عمل دخالت در فرآیند اصلاح RNA را به آنها نسبت می‌دهند. گروهی نیز این قطعات را حاصل از اینترونها می‌دانند.

scRNA

scRNAها قطعات کوچک RNA موجود در سیتوپلاسم سلول می‌باشند که مانند scRNA عمل اصلی آنها هنوز مشخص نیست، ولی گروهی از دانشمندان معتقدند که scRNAها به عنوان قسمتی از بعضی آنزیمها عمل می‌کنند. برای مثال در پروتئین S.R.P وجود دارند.

ساختمان RNA پلی مراز

عمل نسخه برداری نیاز به آنزیم خاصی دارد. از آنجایی که سنتز RNA به صورت متصل کردن نوکلوئیدهای مختلف به یکدیگر یا به عبارتی ، پلی مریزه کردن آنها می‌باشد ، به این آنزیم خاص RNA پلی مراز می‌گویند. ساختار این آنزیم در موجودات مختلف نسبت متفاوت است، ولی اصول کلی ساختار آن ثابت می‌باشد. شناخته شده ترین RNA پلی مراز مطالعه شده ، RNA پلی مراز E.Coli است. این آنزیم دارای چهار زیر واحد اصلی و تعدادی زیر واحد فرعی می‌باشد.

زیر واحدهای اصلی آن شامل دو عدد زیر واحد α ، یک زیر واحد β و یک زیر واحد β می‌باشد. به مجموع این چهار زیر واحد که به صورتα²ββ نشان داده می‌شود، قسمت تنه آنزیم گفته می‌شود. دو زیر واحد فرعی مربوط به RNA پلی مراز ، زیر واحد σ و زیر واحد NuSA می‌باشند. این زیر واحدها در مواقع خاصی به RNA پلی مراز متصل می‌شوند و سپس از آن جدا می‌شوند وزن مولکولی آنزیم RNA پلی مراز در باکتریهای مختلف متفاوت است ولی تعداد زیر واحدها و نوع آنها مشابه RNA پلی مراز E.Coli می‌باشد.

انواع RNA پلی مراز در یوکاریوتها

1. RNA پلی مراز I ، وظیفه آن ساخت rRNA می‌باشد.
2. RNA پلی مراز II ، وظیفه آن ساخت mRNA و تعداد کمی RNA های کوچک مانند SnRNA می‌باشد.
3. RNA پلی مراز III ، وظیفه آن ساخت tRNA و rRNA های کوچک می‌باشد.
   
   

ساختمان RNA پلی مراز E.Coli به صورت α²ββ می‌باشد که این ساختمان نسبت به ساختمان DNA پلی مراز ساده است و بسیاری از قسمتهای مربوط به DNA پلی مراز را ندارد و بنابراین باید تمامی اعمال خودش را به تنهایی انجام دهد. به همین دلیل عمل نسخه برداری در مقایسه با عمل همانند سازی کندتر صورت می‌گیرد.

برگرفته از وبلاگ دانشسرا

المپیاد زیست شناسی

دوست عزیز سوالات المپیاد زیست شناسی از مطالب کتاب ومطالب عمدتا خارج از مباحث کتابهای درسی می باشد البته شرط لازم برای موفقیت تسلط کامل بر کتابهای درسی می باشد . اما کافی نیست برای اطلاعات بیشتر به سایت باشگاه دانش پژوهان جوان وپیوندهای اضافه شده تحت عنوان المپیاد زیست شناسی مراحعه نمایید.

کاربردهای مهندسی ژنتیک

با استفاده از فن‌آوری DNA نوترکیب ، مطالعه ساختمان و عملکرد ژن بسیار آسان شده است و جداسازی یک ژن از یک کروموزوم بزرگ نیاز دارد به:

 روشهایی برای برش و دوختن قطعات DNA

 وجود ناقلین کوچک DNA که قادر به تکثیر خود بوده و ژنهایی در داخل آنها قرار داده شود.

 روشهایی برای ارائه ناقل حاوی DNA خارجی به سلولی که در آن بتواند تکثیر یافته و کلنی‌هایی را ایجاد کند.

 روشهایی برای شناسایی سلولهای حاوی DNA مورد نظر.

 پیشرفتهای حاصل در این فن‌آوری ، در حال متحول نمودن بسیاری از دیدگاه‌های پزشکی ، کشاورزی و سایر صنایع می‌باشد.

 پیشرفتهای حاصل از دهها سال کار هزاران دانشمند در زمینه‌های ژنتیک ، بیوشیمی ، بیولوژی سلول و شیمی فیزیک در آزمایشگاههای متعدد گرد هم آمدند تا فن‌آوریهایی برای تعیین موقعیت ، جداسازی ، آماده سازی و مطالعه قطعات DNA مشتق از کروموزومهای بسیار بزرگتر را ایجاد نمایند. تاکنون فن‌آوریهای کلون سازی DNA ، فرصتهای غیر قابل تصوری را برای تعیین هویت و مطالعه ژنهایی فراهم نموده‌اند که تقریبا در هر فرآیند بیولوژیک شناخته شده ، نقش دارند. این روشهای جدید ، تحقیقات پایه ، کشاورزی ، پزشکی ، اکولوژی ، پزشکی قانونی و بسیاری از زمینه‌های دیگر را دگرگون کرده‌اند.

تخمیرهای میکروبی

تعدادی از محصولات مهم صنعتی بوسیله میکروارگانیزمها ساخته می‌شوند که از بین آنها ، آنتی بیوتیکها مهمترین گروه می‌باشند. بوسیله مهندسی ژنتیک می‌توان میکروارگانیزمهایی ایجاد کرد که آنتی بیوتیک بیشتری تولید کنند و یا مشتقی از آنتی بیوتیک اولیه را بسازند.

 واکسنهای ویروسی

واکسن ماده‌ای است که می‌تواند سیستم ایمنی را بر علیه یک عامل عفونی تحریک کند. معمولا از ویروسهای کشته شده به عنوان واکسن استفاده می‌شود، ولی همواره یک خطر احتمالی وجود دارد که ویروس بطور کامل غیر فعال نشده باشد. از آنجایی که معمولا قسمت فعال و ایمنی‌زایی ویروس ، پروتئینهای پوشش آن هستند، می‌توان پروتئینهای پوششی را به تنهایی و بدون قسمتهای دیگر تهیه کرد. برای این کار ژن مربوط به پروتئین پوششی را در یک باکتری و یا در یک ویروس غیر بیماری‌زا کلون می‌کنند و از آنها به عنوان واکسنهای بی‌خطر استفاده می‌نمایند.

 تولید پروتئینهای خاص

تولید پروتئینهای خاص از نظر پزشکی و تجاری ارزش دارد. تولید تجاری پروتئینهای انسان از طریق استخراج از بافتها یا مایعات بدن غیر ممکن یا بسیار گران است. با کلون کردن ژنهای مربوط به این پروتئینها در باکتریها تولید تجاری این پروتئینها ، امکان‌پذیر می‌گردد.

 حیوانات و گیاهان تغییر یافته

علاوه بر تولید محصولات ارزشمند بوسیله میکروبها ، از مهندسی ژنتیک می‌توان به منظور ایجاد گیاهان و جانوران تغییر یافته استفاده کرد. به این گیاهان و جانوران بطور کلی تغییر یافته ژنتیکی (Trasgenetic) ، گفته می‌شود. تغییرات ژنی این موجودات ، مواردی چون تولید محصولات بیشتر ، تغییر کیفیت گوشت و سبزیجات و تولید پروتئینهای خاص که بوسیله باکتریها ، نمی‌توان تولید کرد، را دربر می‌گیرد. این کار بطور کلی از طریق وارد کردن ژنهای نوترکیب در دوران جنینی به جانوران و در کشت بافت به گیاهان انجام می‌شود.

 بیوتکنولوژی محیط زیست

باکتریها به دلیل تنوع متابولیزمی گسترده ، دارای یک خزانه ژنتیکی بسیار غنی می‌باشند. در بعضی موارد در این خزانه ژنهایی یافت می‌شوند که مواد آلوده کننده محیط زیست را تجزیه می‌کنند. ژنهای تجزیه بیولوژیکی بسیاری از مواد زاید فاضلابهای شهری و پسابهای صنعتی ، از باکتریهای موجود در طبیعت جدا شده‌اند. از این ژنها می‌توان برای کاهش آلودگیهای محیط زیست استفاده کرد.

 مثالی از این کار ، ژنهای تجزیه کننده حشره کشهای کلردار ، مانند 5,4,2- تری کلروفنوکسی استیک اسید ، کلروبنزن ، نفتالین ، تولوئن ، آنیلین و هیدروکربنهای مختلف دیگر می‌باشد. ژنهای مورد نظر از باکتریهای پسدوموناس ، آلکالیژنس و تعدادی از باکتریهای دیگر جدا شده و در پلاسمیدهای مختلف وارد شده است. همچنین پلاسمیدهایی ایجاد شده است که ژنهای تجزیه کننده چند ماده مختلف را بطور همزمان بر روی خود دارند.

 تنظیم ژنها و ژن درمانی

استفاده اولیه مهندسی ژنتیک در تولید محصولات مفید صنعتی و یا بهبود تولید بود، ولی مطالعات اخیر بر روی کنترل ژنهای خاص بنا شده است. امروزه قسمت اعظم تحقیقات پایه در مهندسی ژنتیک بر روی Antisense RNA که نقش مهمی در تنظیم ژنتیکی بیان ژنها به عهده دارد، پایه گذاری شده است. همچنین مطالعات گسترده‌ای بر روی امکان درمان بیماریهای ژنتیکی از طریق وارد کردن ژن سالم یعنی ژن درمانی در حال انجام است.

 تولید پروتئینها و هورمونهای کاربردی

یکی از کاربردهای عملی اولیه مهندسی ژنتیک تولید پروتئینهای مورد نظر بوسیله میکروارگانیزمهای سریع‌الرشد و تولید ارزان قیمت این پروتئینها بود. بسیاری از پروتئینها و پپتیدهای پستانداران ارزش دارویی زیاد دارند، ولی معمولا در مقادیر بسیار ناچیزی در بافتهای طبیعی وجود دارند و استخراج آنها مقرون به صرفه نمی‌باشد. این پروتئینها را می‌توان به راحتی در میکروارگانیزمها تولید کرد.

 تولید هورمونها

بسیاری از هورمونها ، پپتیدها و یا پروتئینهای کوچک هستند. این هورمونها در کنترل متابولیزم بدن پستاندارن و مخصوصا انسان استفاده‌های خاص و مهمی دارند. یکی از مثالهای این تولیدات ، تولید هورمون انسولین می‌باشد. هورمون انسولین انسانی اولین داروی تولید شده بوسیله مهندسی ژنتیک بود که مصرف عمومی پیدا کرد. انسولین هورمونی است که بوسیله غده لوزوالمعده ترشح می‌شود و کمبود آن باعث بیماری دیابت می‌گردد.

 بیماری دیابت گریبانگیر میلیونها نفر در سراسر جهان است که روش استاندارد درمان آن ، تزریق منظم انسولین است. چون انسولین پستانداران مختلف تقریبا مشابه می‌باشد، در ابتدا از انسولین جدا شده از لوزوالمعده گاو و یا خوک استفاده می‌شد، ولی انسولین غیرانسانی به اندازه انسولین انسانی موثر نیست و هزینه خالص سازی نیز گران می‌باشد، لکن امروزه این هورمونها توسط مهندسی ژنتیک تولید می‌شوند.

 لازم به ذکر است که تولید هورمونهایی مانند انسولین یک کار ساده مهندسی ژنتیک نیست که فقط شامل وارد کردن ژن مربوطه به داخل حامل و کلون کردن آن باشد، زیرا بسیاری از هورمونها فقط قطعات کوچکی از پلی پپتیدهای بزرگ تولید شده بوسیله ژنها می‌باشند.

 چشم انداز

محصولات فن‌آوری DNA نوترکیب ، از پروتئینها تا موجودات مهندسی شده متفاوت می‌باشد. با این فن‌آوریها می‌توان مقادیر زیاد پروتئینها را برای مقاصد تجارتی تولید نمود. از میکروارگانیزمها می‌توان برای انجام کارهای اختصاصی استفاده نمود. با استفاده از مهندسی ژنتیک ، می‌توان صفاتی را در گیاهان و جانوران ایجاد کرد که برای کشاورزی و پزشکی مفید باشند. بعضی از محصولات این فن‌آوری برای استفاده مورد تائید قرار گرفته و تعداد زیادی در حال تکامل هستند. در طی چند سال اخیر ، مهندسی ژنتیک از یک فن‌آوری وعده دهنده به یک صنعت چند بیلیون دلاری تبدیل شده و بیشتر رشد آن در صنعت دارویی بوده است.

 daneshju.ir

 

 

تفنگ ژنی

اين وسيله پيشرفته مشكلات انتقال ژن از عرض ديواره سلولي را حل كرده است.

 تفنگ ژني در سال 1979 توسط John Stanford در دانشگاه Cornell ساخته شد و روش جديدي براي آسانتر نمودن انتقال ژن به سلولهاي گياهي كه آن زمان از ويروس ها و يا اگروباكتريوم(پلازميد ‏‏Ti) استفاده مي شد، مطرح ساخت.

 امروزه تفنگ ژني موارد استفاده متعددي دارد، اين وسيله انتقال ژن به باكتري ها، مخمرها، سلولهاي پستانداران و مخصوصا سلولهايي كه انتقال ژن به آنها غير ممكن بود را امكان پذير ساخت. اين وسيله بصورت اختصاصي براي انتقال ژن به كلروپلاست بسيار مهم است، زيرا هيچ باكتري يا ويروسي شناخته نشده است تا بتواند كلروپلاست را آلوده نمايد. بنابراين براي انتقال ژن خارجي به كلروپلاست اين روش بسيار مفيد به نظر مي رسد.

 سه روش عملي در مهندسي ژنتيك وجود دارد:

 1- روش پلازميد. 2- روش وكتور. 3- روش تفنگ ژني(Biolistic).

 يكي از شناخته شده ترين اين روشها، روش استفاده از پلازميد است. در اين روش بصورت عمومي از ميكرواورگانيسم هاي تغييير شكل يافته نظير باكترها استفاده مي شود. روش وكتور بسيار مشابه روش پلازميد است، با اين تفاوت كه در اين روش ژنوم مستقيما به يك وكتور ويروسي اضافه شود.

 مكانيسم عمل تفنگ ژني:

 تفنگ ژني قسمتي از روشي است كه به آنBiolistic ) ( گويند. اين روش Bioballistic نيز گفته مي شود. در اين روش تحت شرايط خاص، قطعاتي از DNA يا RNA با دنباله چسبناك را وارد اتم هاي فلزاتي نظير طلا يا تنگستن مي نمايند.

 كمپلكسي از ذرات حاوي DNA را در خلا شتاب داده و با شتاب بسمت بافت هدف شليك مي كنند. براي ايجاد DNA پوشش دار،DNA را درحلالي كه حاوي ذرات فلزي است قرار مي دهند، عوامل ژنتيكي كه به اين صورت توليد مي شوند،داخل فشنگ هايي قرار مي گيرند، بعد از شليك، يك صفحه سوراخدار از حركت فشنگ ها جلوگيري مي كند اما به ذرات طلا اجازه عبور مي دهد تا به بافت مورد نظر اصابت نمايد. سلولها عموما تمايل به بازجذب ژنهايي دارند كه داراي نشانه خاصي(ماركر) باشند( در سلولهاي گياهي بصورت عمومي از GUS استفاده مي كنند)، سپس در محيط كشت ژنها تكثير كرده و ممكن است، كلون شوند. بيشترين كاربرد متد Biolistic افزودن ژنهاي به گياهان استكه بتوانند در برابر قارچهاكشها و حشرات كشها مقاومت نمايند. براي شتاب دادن به ذرات طلا روشهاي متعددي بكار مي رود كه عبارتند از: مركز گرايي، نيروهاي مغناطيسي و الكتريكي، تفنگهاي افشانه اي يا واكسني و يا دستگاههايي كه اساس شتابدهي آنها، امواج شوكي هستند، همانند استفاده از تخليه الكتريكي) 1992). روشهاي عملي متعددي كه كاملا كنترل شده هستند، براي حداكثر كارآيي انتقال ژن بكار گرفته شده اند. ميزان پاسخ اين روش به عواملي مانند تعداد ذرات DNA پوشش دار، دما، تعداد سلولهاي بافت هدف، توانايي جذب DNA توسط سلول هدف و همچنين به نوع تفنگ مورد استفاده وابسته است.

 نحوه عملكرد تفنگ ژني كه با گازهليوم كارمي كند و ذرات پوشش دار DNA را بسمت بافت هدف شليك مي كند. از موارد بسيار مهمي كه بايد در استفاده از تفنگ ژني در نظر گرفت، انتخاب اندازه ذرات پرتابي و سرعت شليك آنها بسمت بافتها است. بعنوان مثال بافتهاي نرم را نبايد در معرض بمباران ذرات پوشش دار با سرعت بالا قرار داد. اين فرآيند تنظيمي كاملا وابسته به جنس ذرات فلزي حاوي مولكولهاي DNA و نوع سلولهايي كه براي انتقال ژن در نظر گرفته شده اند، وابسته است.

 استفاده ديگر تفنگ ژني انتقال اندامك هايي نظير كلروپلاست و ميتوكندري به سلولهاي مخمر مي باشد. توانايي انتقال اين اندامك ها بصورت معني داري در تحقيقات مربوط به مقاوم سازي بعضي از گياهان زراعي نسبت به حشره كش ها و قارچ كشها بسيار مهم است. همچنين نتايج تحقيقات جديد كه منجر به كشف روشهاي جديدي كه توسط آن ايمني زايي ژنتيكي با واكسيناسيون DNA، ژن درماني، ويروس شناسي گياهي و درمان تومورهاي سرطاني انجام پذيرفته است.

 عمده ترين محدوديتهاي اين روش:

 1- درصد پذيرش ذرات محتوي DNA توسط سلولها.

 ۲- مرگ سلولهاي دريافت كننده ذرات پوشش دار.

 3- عدم پذيرش DNA توسط كروموزومهاي سلولها.

 4- عدم فعاليت DNA ايي كه دريافت شده است.

 5- مواد، ابزارو دستگاههاي مورد استفاده در اين روش بسيار گران قيمت مي باشند.

 يكي از دلايل مخالفت با اين روش اينستكه ژنهاي اضافه شده به مولكول DNA گياه و موجودات ديگر سبب نگراني عممومي شده است، زيرا اين ژن جديد بايد به گياهان اضافه شود تا بتواند ژنهاي مقاوم را به دانه هاي خود انتقال دهد و استفاده از اين دانه ها براي انسان و موجودات ديگر خطرناك باشد.

 daneshju.ir

 

 

 

آلرژی وانواع آن

يکي از مهم ترين اثرات جانبي سيستم ايمني بدن ، آلرژي است که در بعضي از شرايط پديدار مي شود . چندين نوع مختلف آلرژي وجود دارد که بعضي از آنها مي توانند در هر شخصي بروز کنند، اما بعضي فقط در افرادي ايجاد مي شوند که تمايل آلرژيک داشته باشند . در واقعآلرژي ياحساسيت نوع ديگري از اختلال در دستگاه ايمني بدن است و پاسخ شديد دستگاه ايمني در مقابل برخي از آنتي ژن ها مي باشد. آنتي ژني را که باعث ايجاد آلرژي مي شود راآلرژن ياماده حساسيت زا مي گويند .شروع آلرژي ( ALLERGY ) : هنگامي که فردي براي اولين بار در معرض ماده آلرژن ( مواد آلرژن مانند برخي داروها ، مو ، پر ، بوي گل ها و … ) قرار مي گيرد، در بدن او نوع خاصي پادتن توليد مي شود . اگر اين فرد بعد از مدتي در معرض همان آنتي ژن قرار بگيرد، ماده آلرژن به پادتن هاي موجود در سطح ماستوسيت ها ( سلول هايي مشابه بازوفيل خون ) متصل مي شود ، در نتيجه اين سلول موادي به نام هيستامين ها را آزاد مي کند. هيستامين سبب بروز علائم آلرژي مانند تورم ، قرمزي ، خارش چشم ها ، گرفتگي و آبريزش بيني مي شود که افراد مبتلا به آلرژي براي مقابله با اثرات شديد هيستامين بايد از دارو هاي آنتي هيستامين استفاده کنند . بدن افراد گاهي در مقابل آلرژي واکنش هايي از خود نشان مي دهد که مي توان از واکنش هاي آلرژي به موارد زير اشاره کرد :

1- آنافيلاکسي ( ANAPHYLAXIS ) : واکنش هاي آلرژيک در برخي از موارد خفيف است ، اما گاهي مانند شوک آنافيلاکسي  به شدت خطرناک مي باشد . برخي افراد آلرژي زيادي نسبت به برخي از آلرژن ها دارند. هنگامي که اين افراد در معرض اين آلرژن ها قرار مي گيرند ماستوسيت هاي آنها به طور ناگهاني مقدار زيادي مواد شيميايي آزاد مي کنند. در نتيجه رگ هاي خوني فرد به سرعت گشاد مي شوند و در اين حالت فشار خون شخص به شدت کاهش مي يابد. به کاهش شديد فشار خون که در نتيجه حساسيت به ماده خاصي بروز مي کند شوک ” آنافيلاکسي” مي گويند . در هنگام بروز شوک آنافيلاکسي ، خون کافي به بخش هاي مختلف بدن به ويژه مغز نمي رسد و زندگي فرد به خطر مي افتد . بعضي از افراد نسبت به داروهاي خاصي، آلرژي شديد دارند و ممکن است مصرف اين داروها سبب بروز شوک آنافيلاکسي در آنها شود . به همين دليل به بيماران توصيه مي شود تا موارد حساسيت دارويي خود را هنگام درمان به پزشک خود اطلاع دهند .

2-کهير ( URTICARIA ) : کهير ناشي از آنتي ژني است که وارد مناطق خاصي از پوست شده و موجب واکنش هايي شبيه آنافيلاکسي موضعي مي گردد . هيستاميني که به صورت موضعي آزاد مي شود موجب ايجاد يک قرمزي فوري در پوست مي شود و بعد از آن افزايش نفوذ پذيري موضعي مويرگ ها است که منجر به تورم پوست  بصورت نواحي کوچک با حدود مشخص در چند دقيقه ديگر مي شود . تجويز داروهاي ضد هيستاميني به شخص قبل از قرار گرفتن در معرض آنتي ژن ، از ايجاد کهير جلوگيري مي کند.

3-تب يونجه ( HAY FEVER ) : در تب يونجه هم واکنش آلرژي در بيني حادث مي شود . هيستامين آزاد شده در جواب به اين واکنش موجب اتساع رگ هاي موضعي و در نتيجه افزايش فشار خون مويرگي و افزايش فشار خود مويرگ مي گردد. اين دو اثر موجب نشت سريع مايع به داخل بافت هاي بيني شده و مخاط بيني متورم و مترشح مي گردد . در اينجا نيز مصرف داروهاي آنتي هيستاميني مي تواند از اين واکنش تورمي جلو گيري کند .

4- آسم ( ASTHMA ) : در آسم واکنش آلرژن در نايژک هاي ريه حادث مي شود. در اينجا به نظر مي رسد که مهم ترين فرآورده هاي آزاد شده از ماستوسيت ها ماده اي با واکنش آهسته آنافيلاکسي باشد که موجب اسپاسم عضله صاف نايژک ها مي گردد . بدين صورت شخص دچار تنگي نفس مي شود تا اينکه فرآورده هاي ناشي از واکنش آلرژيک از محيط خارج گردند . متاسفانه تجويز داروهاي ضد هيستاميني اثر اندکي بر روي دوره آسم دارد، زيرا به نظر نمي رسد که هيستامين فاکتور اصلي توليد واکنش آسم باشد .

 Ref.tebyan.net

هپاتیت

دکتر  رضا فدایی    متخصص بیماریهای عفونی

چکیده
هپاتيت يک بيماري است که کبد را متورم کرده و فعاليت آن را مختل مي‌سازد.اين بيماري به علت‌هاي مختلفي از قبيل ويروس‌ها، باکتري‌ها ، داروها، الکل و … ايجاد مي‌شود.

هپاتيت ويروسي چيست؟

هپاتيت ويروسي ناشي از ويروس‌هاي مختلفي است که شايعتر از همه هپاتيت ويروسي D,C,B,A وEمي باشد.

هپاتيت B  چيست؟

هپاتيت B به علت ويروس هپاتيت B ايجاد مي‌شود. آلودگي به ويروس هپاتيت B به سه حالت متفاوت ممکن است ديده شود که شامل هپاتيت حاد، هپاتيت مزمن و آلودگي بدون علامت است.

هپاتيت B حاد به چه صورت تظاهر مي‌نمايد؟

در اين حالت، بيمار پس از يک دوره مقدماتي با نشانه‌هايي مانند تب، سرماخوردگي، تهوع، استفراغ و درد شکم، دچار زردي مي‌شود. اولين عضوي که زردي در آن مشاهده مي‌شود، سفيدي  چشم‌ها است. هپاتيت  B حاد به طور معمول خودبخود بهبود مي‌يابد و پس از 6 ماه خون از ويروس پاک مي‌شود و فقط در 5 تا 10 درصد بيماران بالغ ممکن است آلودگي مزمن شود.

هپاتيت B مزمن به چه صورت تظاهر مي‌يابد؟

در صورتيکه درگيري کبد بيش از 6 ماه طول بکشد، بيماري را مزمن مي‌نامند. در اين حالت علائم کمتري تظاهر مي‌يابد و بيماري فقط از طريق بررسي‌هاي آزمايشگاهي شناخته مي‌شود. اين افراد بايد تحت نظر پزشک قرار گيرند.

آلودگي بدون علامت در هپاتيت B به چه صورت است؟

در اين حالت فرد بدون هيچگونه نشانه باليني بيماري کبدي ويروس هپاتيت را در خون خود دارد و مي‌تواند آنرا به سايرين انتقال دهد. به اين افراد ناقل سالم مي‌گويند.

چه اقداماتي براي ناقل سالم مورد احتياج است؟

فرد ناقل سالم احتياج به درمان و نمونه برداري ندارد. فقط براي کنترل کار کبد، بايد هر شش ماه يکبار توسط پزشک بررسي شود و رعايت دستورات بهداشتي براي عدم انتقال ويروس به سايرين را انجام دهد.لازم است براي اطرافيان فرد واكسيناسيون هپاتيت B انجام گردد.

راههاي انتقال هپاتيت B کدام است؟

تولد از مادر آلوده به هپاتيت  B  ؛ تماس جنسي حفاظت نشده با فرد آلوده ؛ استفاده مشترک از ابزارهاي آلوده تيز و برنده مانند سوزن و سرنگ، تيغ و مسواک ؛ تزريق خون و فرآورده‌هاي خوني آلوده  ؛  اقداماتي مانند خالکوبي، حجامت، سوراخ کردن گوش، خدمات پزشکي و دندانپزشکي در مکان‌هاي نامطمئن و با وسايل آلوده و غير استريل

هپاتيت B از چه راههايي انتقال نمي‌يابد؟

هپاتيت B از طريق دست دادن، در آغوش گرفتن، بوسيدن، نشستن در کنار فرد آلوده و ساير تماس‌هاي معمول انتقال نمي‌يابد. حضورافراد آلوده در محيط‌هاي کار و اجتماع بلامانع است.

آيا ظرف غذاي فرد مبتلا به هپاتيت B بايد از بقيه جدا شود؟

خير-برخلاف هپاتيت A، ويروس هپاتيت B از راه خون و فرآورده‌هاي خوني و ديگر ترشحات بدن منتقل مي‌شود، بنابراين فرد مبتلا به هپاتيت B احتياجي به ايزوله شدن ندارد و فقط بايد از تماس نزديک با خون و بقيه ترشحات او پرهيز کرد.

براي جلوگيري از سرايت، آيا لازم است که واکسن هپاتيت به همه مردم تزريق شود؟

بنابه دلايل علمي واکسيناسيون در همه مردم لازم نيست. تزريق واکسن فقط در نوزادان و گروههاي در معرض خطر انجام مي‌شود.گروههاي در معرض خطر يعني کسانيکه در معرض يکي از راههاي انتقال ويروس قرار دارند.مانند پرسنل پزشکي و پيراپزشکي.

اگر کسي به هپاتيت B حاد مبتلا شود، آيا بدين معني است که کبد خود را از دست مي‌دهد؟

خير- 90 تا 95 درصد افرادي که هپاتيت B حاد مي‌گيرند، با واکنش مناسب بدن خود بهبود مي‌يابند و ويروس از بين مي‌رود.فقط تا 5 درصد اين افراد مبتلا به هپاتيت مزمن مي‌شوند. در گروه مزمن هم اغلب افراد فقط ناقل سالم محسوب مي‌شوند و درصد کمي (10-5%) دچار عوارض شديد مي‌شوند.

اگر همسر فردي ناقل هپاتيت B باشد. براي جلوگيري از ابتلا بقيه خانواده بايد چه کار کرد؟

همسر و فرزندان بيمار و کسانيکه با وي در يک منزل زندگي مي‌کنند بايد واکسينه شوند و وسايلي که موقع استفاده از آنها احتمال ايجاد جراحت مي‌رود مثل مسواک، شانه و به خصوص تيغ ريش تراشي، بايد براي هر فرد منحصر به فرد باشد.

به چه کساني واکسن هپاتيت B تزريق مي‌شود؟

کليه نوزادن متولد شده از سال 1372 ؛ افرادي که به علت بيماري‌هاي خاص مانند تالاسمي يا هموفيلي نياز به تزريق مکرر خون يا فرآورده‌هاي خوني دارند ؛ افرادي که دياليز مي‌شوند ؛ پرسنل پزشکي (پزشکان، پرستاران و…) ؛ کسانيکه با فرد ناقل در يک منزل زندگي مي‌کنند.

اگر يکي از دوستان ناقل هپاتيت باشد، آيا لازم است که واکسن هپاتيت تزريق گردد؟

خير- روابط دوستانه، همکار بودن، داشتن رفت وآمد خانوادگي شانسي براي انتقال هپاتيت B ندارد، بنابراين نيازي به واکسيناسيون نيست.

کدام ويروس هپاتيت از راه جنسي بيشتر منتقل مي‌شود؟

ويروس هپاتيت B بيش از هپاتيت C از راه تماس جنسي منتقل مي‌شود. موارد هپاتيت C ناشي از تماس جنسي غالباً در افرادي که شرکاي جنسي متعدد دارند ديده مي‌شود.

راههاي پيشگيري از ابتلا به هپاتيت B و C کدام است؟

تزريق سه نوبت واکسن هپاتيت B در افراد در معرض خطر ؛  جلوگيري از تماس با خون يا ساير ترشحات افراد آلوده (عدم استفاده از وسايل آغشته به خون مانند تيغ، خالکوبي، تاتو و …) ؛  ترک اعتياد، تغيير شيوه‌هاي مصرف و پرهيز جدي از استفاده اشتراکي از سرنگ‌ها ؛ پرهيز از تماس جنسي مشکوک و حفاظت نشده

اگر لباس کسي آغشته به خون بيمار هپاتيت Bو يا C شود، چه اقداماتي بايد انجام داد؟

در صورتيکه لباس يا هر شيئي ديگري به خون فرد آلوده آغشته شود، در ابتدا بايد خون را با آب سرد در حالي که دستکش به دست است کاملا شسته شود. چون ويروس در خون خشک شده هم تا مدتي باقي مي‌ماند، بنابراين بايد خون کاملا پاک شود. سپس با دو روش مي‌توان وسيله را ضد عفوني کرد:   استفاده از مواد ضد عفوني کننده مانند مايعات سفيد کننده و مواد کلر دار براي مدت 20 دقيقه  ؛    جوشاندن براي مدت 20 تا 30 دقيقه

 آيا وجود يک فرد ناقل در منزل خطرناک است؟

در صورتيکه دستورات ساده بهداشتي رعايت شده و واکسيناسيون انجام شود، شانسي براي انتقال هپاتيت B بين افراد خانواده باقي نمي‌ماند.

سوالات تستی فصل اول زیست شناسی وآزمایشگاه 2

سوالات تستی زیست شناسی و آزمایشگاه ۲

فصل اول – ایمنی بدن

1 – کدام قادر به انجام فاگوسیتوز نیست ؟

الف) لنفوسیت
ب) مونوسیت
ج) بازوفیل
د) نوتروفیل

2 – اینترفرون از کدام سلول های ترشح می شود و جنس آن چیست؟

الف) سلول های آلوده به ویروس – پلی ساکارید
ب) سلول های آلوده به ویروس – پروتئین
ج)ماکروفاژها – پلی ساکارید
د) ماکروفاژها – پروتئین

3 – کدامیک در دفاع غیراختصاصی نقش ندارند؟

الف) لیزوزیم
ب) پروتئین های مکمل
ج) پاسخ التهابی
د) لنفوسیت ها

4 – لنفوسیت های B در .... تولید و در ......بالغ می شوند.

الف) خون – مغز استخوان
ب) مغز استخوان – کبد و طحال
ج) تیموس – خون
د) مغز استخوان – مغز استخوان

5 – کدام گزینه نادرست است؟

الف) اغلب آنتی ژن ها مولکول های پروتئینی یا پلی ساکاریدی هستند
ب) ایمنی حاصل از تزریق سرم غیرفعال و ایمنی حاصل از تزریق واکسن فعال است.
ج) پروتئین های مکمل از طریق ایجاد منافذی در غشای میکروب موجب مرگ آن می شوند.
د) در محل التهاب، هیستامین از ماکروفاژها ترشح می شود که موجب گشادی رگ ها و افزایش خون در محل می شود.

6- کدام سلول در ایمنی هومورال نقش دارد؟ هنگام اتصال به آنتی ژن برای نخستین بار، کدام سلول را به وجود می آورد؟

الف) لنفوسیت B – ماستوسیت
ب) لنفوسیت B - پلاسموسیت
ج) لنفوسیت T – بازوفیل
د) لنفوسیت T – ماکروفاژ

7 – اتصال آلرژن به کدام مورد سبب ترشح هیستامین می شود؟

الف) گیرنده های سطح لنفوسیت های B
ب) پادتن های سطح پلاسموسیت ها
ج) پادتن های سطح ماستوسیت ها
د) گیرنده های سطح لنفوسیت های T

8 – در بیماری MS کدام بخش مورد حمله دستگاه ایمنی قرار می گیرد؟

الف) پایانه آکسون ها
ب) هسته سلولهای عصبی
ج) پوشش سلول های عصبی محیطی
د) پوشش سلول های عصبی مغز و نخاع

9 – پرفورین از کدام سلول ها ترشح می شود و در کدام ایمنی نقش دارد؟

الف) لنفوسیت T کشنده – ایمنی سلولی
ب) لنفوسیت T کشنده – ایمنی هومورال
ج) ماستوسیت ها – ایمنی سلولی
د) ماستوسیت ها – ایمنی هومورال

10 – کدام سلول ها قادر به ترشح هیستامین هستند؟

الف) فاگوسیت ها و ماستوسیت ها
ب) بازوفیل ها و ماستوسیت ها
ج) ماکروفاژها و سلول های T
د) سلول های آسیب دیده بافت ها و نوتروفیل ها

پاسخ به گزینه های فصل اول

1	الف	6	ب
2	ب	7	ج
3	د	8	د
4	د	9	الف
5	د	10	ب

 برگرفته از زیست شناسی شبه قاره هند

سهم هریک از کتابهای درسی زیست شناسی در کنکور سراسری

سال	دوم	سوم	پیش
۸۴	۱۵	۱۶	۱۹
۸۵	۱۸	۱۸	۱۴
۸۶	۱۴	۱۷	۱۸
۸۷	۱۴	۱۹	۱۷

تصویری از عمل ترجمه

سوالات فصل 10و 11 امتحان نهایی زیست شناسی سوم ( خرداد81- شهریور 88 )

فصل دهم : رشد ونمو در گیاهان

1- جوانه زنی

1- مریستم های نخستین در چه مناطقی از گیاه یافت می شوند؟( 5/0 )                                                                     خرداد81

2- انواع مریستم پسین در ساقه ی گیاهان چوبی را نام ببرید و محل هر یک را بنویسید . ( 1 )                                          خرداد81

3- الف )  اولین علامت جوانه زنی دانه ها چیست ؟ ( 5/0 )                                                                       شهریور 81- خرداد83

ب ) کامبیوم آوند ساز به سمت خارج خود چه نوع بافتی می سازد؟

4- کدامیک از عبارت های زیر درست وکدام یک نادرست است ؟ ( 5/0 )                                                               خرداد82

الف ) مریستم های نخستین فقط در گیاهان علفی وجود دارد

ب ) از هم جوشی پروتوپلاست دو گیاه برای ایجاد گیاه دورگه استفاده می شود

5- الف ) تشکیل قلاب در ساقه ی جوان لوبیا بعد از جوانه زنی چه اهمیتی دارد ؟ ( 75/0 )                                           مرداد82

ب ) مفهوم پدیده ی تمایز چیست؟

6- رشد پسین در گیاهان چوبی حاصل فعالیت دو نوع مریستم است . آنها را نام ببرید ( 5/0 )                                         مرداد82

7- به پرسش های زیر پاسخ دهید : ( 1 )                                                                                    دی 82 – شهریور 83- دی 84

الف ) مریستم های نخستین در چه بخشهایی از گیاه وجود دارند؟

ب ) در ساختار نخستین رشد قطری ریشه وساقه از چه طریقی صورت می گیرد ؟

ج ) بافت های نخستین را تعریف کنید.

8- پدیده ی تمایز به چه معنی است ؟ ( 5/0 )                                                                                                شهریور 83

9- الف ) دو نوع مریستم که موجب رشد پسین در گیاهان می شوندرا نام ببرید ( 1 )                                           خرداد84- خرداد87

ب ) منظور از تمایز زدایی در گیاهان چیست ؟

10- مفهوم زیست شناسی نمو چیست ؟ ( 5/0 )                                                                                              شهریور 84

11- الف ) مفهوم زیست شناسی رشد را بنویسید. ( 1 )                                                                                        دی 84

ب ) پروتوپلاست چیست ؟- به پرسش های زیر پاسخ دهید : ( 1 )                                                                                    دی 82 – شهریور 83- دی 84

الف ) مریستم های نخستین در چه بخشهایی از گیاه وجود دارند؟

ب ) در ساختار نخستین رشد قطری ریشه وساقه از چه طریقی صورت می گیرد ؟

ج ) بافت های نخستین را تعریف کنید

12- الف ) گیاه دوساله را تعریف کنید. ( 1 )                                                                                                   خرداد85

ب ) دو نوع مریستم را که باعث رشد پسین در گیاهان چوبی می شوند نام ببرید.

13- الف ) به طور کلی رشد در جانداران به دو روش انجام می شود این دو روش را بنویسید. ( 1 )                   شهریور 85 – شهریور 86

ب ) نتیجه ی حاصل از فعالیت کامبیوم آوندی به سمت بیرون و درون ساقه را بنویسید.

14- الف ) تغییرات پیاز دوساله را در دومین دوره ی رویش بنویسید. ( 1 )                                                     خرداد86- خرداد87

ب ) در گیاهانی که فقط مریستم نخستین دارند قطر ساقه چگونه افزایش می یابد؟

ج ) چه زمانی ( در چه صورت ) کامبیوم چوب پنبه ساز تشکیل می شود؟

15- در گیاهان علفی چند ساله مواد غذایی مورد نیاز برای دوره ی بعدی رشد در چه اندام هایی ذخیره می شوند؟ ( 5/0 )     شهریور 86

16- الف ) دو روش رشد جانداران را بنویسید. ( 1 )                                                                                           دی 86

ب ) در ریشه کدام سلول ها منشاء تشکیل کلاهک هستند؟

ج ) چه عاملی باعث تشکیل حلقه های سالیانه در درخت هایی که در مناطقی با فصول سرد وگرم رشد می کنند می شود ؟

17- در گیاهان دو ساله ریشه ها علاوه بر جذب آب واملاح چه وظیفه دیگری دارند؟ ( 25/0 )                                        خرداد87

18- الف ) منظور از ساختار نخستین در گیاهان چیست ؟ ( 1 )                                                                             شهریور 87

ب ) کدام مریستم ها موجب رشد پسین می شوند؟

19- الف- گیاه هویچ در طی دومین دوره رویشی خود چه تغییری می کند؟ ( 25/1 )                                                   شهریور 88

ب- رشد قطری ساقه های جوانی که فقط مریستم نخستین دارند چگونه صورت می گیرد؟

ج- نمو گیاهان نسبت به جانوران چه ویژگی دارد ؟

20- کامبیوم چوب پنبه ساز و مریستم راسی نوک ساقه به ترتیب مسئول کدام نوع رشد می باشند؟ ( 5/0 )                          دی 88

21- در ریشه گیاه هویچ چه نوع رشد یا رشدهایی وجود دارد؟ ( 5/0 )                                                                خرداد89

22- در مورد رشد و نمو گیاهان به سوالات زیر پاسخ دهید  ( 1 )                                                                       خرداد89

الف- چه بخشی در لوبیا از صدمه دیدن راس ساقه هنگام رشد دانه در میان خاک جلوگیری میکند؟

ب- کامبیوم چوب پنبه ساز چه وقتی تشکیل می شود ؟

ج- اگر توسط یک فلاش نوری،  شب بلند زمستانی شکسته شود کدام یک از گیاهان بنت قنسول یا زنبق ،گل می دهند؟

23- در شروع دومین دوره رویشی جعفری چه وقایعی رخ می دهد؟ ( 5/0 )                                                            شهریور 89

24- در مورد رشد گیاهان به سوالات زیر پاسخ دهید: ( 75/0 )                                                                            شهریور 89

الف- تشکیل گل بر روی گیاهی که فاقد گل بوده است مثالی از چه فرآیندی است ؟

ب- سلولهای جدید حاصل از مریستم راسی در ریشه ها و ساقه ها علاوه بر بافت های نخستین روپوستی به چه بافتهای دیگری تمایز پیدا می کنند؟

2- تنظیم رشد و نمو گیاهان

1- چرا مرکبات در اتاقی که با بخاری نفتی گرم می شود زودتر می رسند؟ ( 5/0 )                                                        خرداد81

2- برای ژیبرلین و اکسین یک کاربرد در کشاورزی ذکر کنید؟ ( 5/0 )                                                     شهریور 81 ـ خرداد83

3- علت هر یک از پدیده های زیر در گیاهان را به کدام هورمون ها می توان نسبت داد؟ ( 1 )                  شهریور 81 – خرداد83- دی 83

الف ) چیرگی راسی                                     ب ) خفتگی دانه

ج ) تسریع رسیدگی میوه ها                             د ) تعویق افتادن پیری در گیاه

4- در مورد هورمون سیتوکینین به پرسش های زیر پاسخ دهید: ( 1 )                                                                   دی 81

1- محل تولید آن کدام بخش گیاه است ؟                           2- نقش این هورمون در گیاه چیست؟

3- کاربرد آن در گل فروشی چیست ؟                               4- در محیط کشت بافت به چه صورت استفاده می شود؟

5- خفتگی دانه را تعریف کنید و دو راه بر طرف شدن آن را بنویسید. ( 1 )                                                           دی 81

6- کدامیک از عبارات زیر درست وکدامیک نادرست است : ( 5/0 )                                                                  خرداد82

الف ) پاسخ یک گیاه به طول روز وشب نور دورگی نام دارد

ب ) انگور بدون دانه چون تریپلوئید است زایا بوده و تولید دانه می کند.

7- در جاهای خالی کلمات مناسب بگذارید: ( 1 )                                                                                        خرداد82

الف ) چیرگی راسی از طریق هورمون ......................اعمال می شود.

ب ) هورمون زودرس کننده میوه ها ......................است

ج ) عبور از یک مرحله ی زندگی به مرحله ی دیگر................... نام دارد که همراه با تشکیل بخش های جدید است

د ) عامل رشد قطری استوانه ی مرکزی در گیاهان چوبی مریستم ..........................است

8- الف ) برای شادابی شاخه های گل از کدام هورمون استفاده می شود؟ ( 1 )                                              مرداد82 – خرداد87

ب )‌بریدن سر شاخه های گیاهان موجب پر شاخه و برگ شدن آنها می شود علت را توضیح دهید

9- شرایط محیطی که سبب افزایش اتیلن در گیاه می شوند کدامند ( 4 مورد ) ( 1 )                                                  دی 82

10- چیرگی راسی را تعریف کنید . ( 5/0 )                                                                                                شهریور 83

11- چرا دانشمندان ترجیح می دهند به جای اصطلاح هورمون های گیاهی از اصطلاح تنظیم کنند های رشد استفاده کنند ؟ ( 5/0 )  دی 83

12- آبسیزیک اسید در گیاهان تحت تنش خشکی چگونه تعادل آب را تنظیم می کند؟ ( 5/0 )                                      دی 83

13- الف )  نور دورگی را تعریف کنید ( 1 )                                                                                                خرداد84

ب ) در هریک از موارد زیر کدام هورمون نقش دارد ؟

1- تولید انگور بدون دانه                   2- چیرگی راسی گیاهان                      3- تسریع و افزایش رسیدگی میوه ها

14- اهمیت خفتگی در گیاهان را بنویسید. ( 5/0 )                                                                                         شهریور 84

15- الف ) اکسین چگونه باعث خمیدگی ساقه به سمت نور می شود؟ ( 1 )                                                          شهریور 84

ب ) در کشت بافت به منظور تشکیل ساقه از سلول های تمایز نیافته از کدام هورمون استفاده می شود؟

16- الف ) کدام هورمون موجب خمیدگی ساقه به طرف نور می شود؟ ( 5/0 )                                                   دی 84 – دی 85

ب ) کدام هورمون موجب طویل شدن ساقه می گردد؟

17- الف ) اگر خاک اطراف ریشه ها ی گیاه از آب اشباع گردد ریشه ها می میرند علت چیست ؟ ( 1 )                      خرداد85- دی 85

ب ) آبسیزیک اسید چگونه تعادل آب را در گیاهان خشکی تنظیم می کند؟

ج ) در کشت بافت از سیتوکینین به چه منظوری استفاده می شود؟

18- الف ) دو هورمون بازدارنده ی رشد در گیاهان ذکر کنید ( 1 )                                                                     شهریور 85

ب ) گیاهان روز بلند را تعریف کنید.

19- الف ) الگوهای نمو در گیاهان و جانوران را با یکدیگر مقایسه کنید. ( 1 )                                                        خرداد86

ب ) وقتی نور یک جانبه به گیاه می تابد ساقه به طرف نور خم می شودعلت را توضیح دهید.

20- الف ) هرس کردن یل بریدن سر شاخه های گیاهان ( از بین رفتن چیرگی راسی ) چگونه باعث پر شاخه

 و برگ شدن آن ها می شود ؟ ( 1 )                                                                                                           شهریور 86

ب ) اهمیت خفتگی گیاهان را در زمستان بنویسید.

21- الف ) کدام هورمون موجب خمیدگی ساقه به سمت نور می شود؟ ( 1 )                                                             دی 86

ب ) کدام هورمون در گیاهان تحت تنش خشکی باعث حفظ تعادل آب در گیاه می شود؟

ج ) در کشت بافت از سیتوکینین ها به چه منظور استفاده می شود؟

د ) با توجه به نور دورگی گیاهان بی تفاوت را تعریف کنید.

22- الف ) اسید ابسیزیک از دو طریق باعث تعادل آب در گیاهان می شود یکی از این دو روش را بنویسید ( 75/0 )            خرداد87

ب ) در ارتباط با پدیده ی نور دورگی اگر یک شب بلند با کمک یک فلاش نوری شکسته شود کدام گیاهان گل می دهند؟

23- در عبارات زیر جاهای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید: ( 1 )                                                                 شهریور 87

الف ) هورمونی که موجب خمیدگی ساقه به سمت نور می شود........................نام دارد

ب ) هورمون ...................... سرعت پیر شدن برخی اندام های گیاهی را کاهش می دهد

ج ) به سلول گیاهی که دیواره ی سلولی آن را جدا کرده اند .......................گفته می شود

د ) برای تسربع و افزایش رسیدگی میوه هایی که قبل از رسیدگی چیده می شوند از هورمون ..........................استفاده می شود.

24- هر یک از اعمال زیر توسط کدام هورمون گیاهی انجام می شود؟ ( 75/0 )                                                     شهریور 88

1- حذف جذب آب توسط ریشه               2- تشکیل ساقه از کالوس

ه- پاسخ یک گیاه به طول روز و شب چه نامیده می شود؟

25- در کشاورزی برای تولید گیاه تریپلویید ( 3n ) و ریشه دار کردن قلمه ها از کدام هورمون های گیاهی استفاده می شود؟( 5/0 )          دی 88

26- منظور از نوردورگی چیست؟( 5/0 )                                                                                                                        دی 88

27- در مورد هورمون های گیاهی پاسخ دهید: ( 5/0 )                                                                                          خرداد89

الف- چه هورمونی مسئول حفظ جذب آب در ریشه های تحت تنش خشکی می باشد؟

ب- برای افزایش طول عمر میوه ها در انبار از چه تنظیم کننده ای استفاده می شود؟

28- در مورد تنظیم رشد گیاهان به سوالات زیر پاسخ دهید: ( 75/0 )                                                                      شهریور 89

الف- چیرگی راسی در گیاهان توسط کدام هورمون ایجاد می شود؟

ب- باغبانان برای افزایش اندازه گلابی های بی دانه ی باغ خود از چه هورمونی می توانند استفاده کنند؟

ج- مواد شیمیایی عامل خفتگی در چه شرایطی تجزیه می شوند؟

فصل یازدهم : تولید مثل و رشد ونمو جانوران

1- روش های تولید مثل جنسی در جانوران

1- در کدام گروه از پستانداران رحم وجود ندارد؟ یک نمونه مثال بزنید ( 5/0 )                                                         دی 81

2- روش تولید مثل در پلاتی پوس از چه نظر به خزندگان شباهت دارد؟ ( 5/0 )                                                        مرداد82

3- در لقاح خارجی چه عاملی جنین را از عوامل نامساعد محیطی محافظت می کند؟ ( 5/0 )                                          دی 82

4- اندوخته غذایی تخمک جانوران از چه موادی تشکیل شده است ؟ ( 5/0 )                                                          شهریور 83

5- انواع لقاح در جانوران را نام ببرید. ( 5/0 )                                                                                           دی 83 – دی 84

6- یک پستاندار تخم گذار و یک پستاندار کیسه دار را نام ببرید. ( 5/0 )                                                                شهریور 84

7- چرا در تخمک پرندگان میزان اندوخته بسیار زیاد است؟ ( 5/0 )                                                 خرداد85- دی 86 – شهریور 87

8- مهمترین ویژگی تخم در خزندگان که در خاک تخم گذاری می کنند چیست ؟ ( 5/0 )                                           شهریور 85

9- الف ) چرا در اپاسوم جنین به طور نارس به دنیا می آید؟ ( 75/0 )                                                           خرداد86 – خرداد87

ب ) تخمک ماهی چگونه از عوامل نامساعد محیطی محافظت می شود؟

10- شکل زیر( صفحه 242)  کدام روش نگه داری جنین در جانوران را نشان می دهد؟ ( 25/0 )                                  شهریور 86

11- با توجه به شکل روبه رو ( شکل 1- 11 ) پاسخ دهید: ( 5/0 )                                                                       دی 88               

الف- این شکل نشان دهنده کدام روش نگهداری جنین در جانوران است؟

ب – این نوع روش نگهداری جنین در کدام گروه از جانوران مشاهده می شود؟

12- چرا اپاسوم جنین خود را بصورت ناقص بدنیا می آورد؟( 5/0 )                                                                  شهریور 88

13- چه عواملی باعث می شود تا ماهی های نر و ماده در دریاچه های آب شیرین ، گامت های خود را در یک زمان به درون آب رها کنند( 5/0 )                                                                                                                                               خرداد89

14- در مورد تولید مثل در جانوران به سوالات زیر پاسخ دهید: ( 75/0 )                                                                           شهریور 89

الف- کدام گروه از پستانداران کاملترین تولید مثل جنسی را دارند؟

ب- میتوکندری ها در کدام قسمت ساختار اسپرم وجود دارند و انرژِ حاصل از آن ها توسط کدام بخش از اسپرم مصرف می شود؟

2- تولید مثل انسان

1- به پرسش های زیر پاسخ دهید : ( 1 )                                                                                                    خرداد81

الف ) عامل وارد کننده و جلو برنده تخمک به داخل لوله های فالوپ چیست؟

ب ) منظور از جایگزینی چیست ؟

2- شروع چرخه تخمدان با ترشح چه هورمون هایی آغاز می شود.؟ ( 5/0 )                                                          خرداد81

3- الف ) دو مرحله مجزا در چرخه ی تخمدان را نام ببرید؟ ( 1 )                                                            شهریور 81 – خرداد83

ب ) جسم زرد چه هورمون هایی ترشح می کند؟

4- الف ) کدام هورمون سبب تولید اسپرم در مردان می شود؟ ( 5/0 )                                                       شهریور 81 – خرداد83

ب ) اسپرم های مرد در کجا بالغ می شوند؟

5- دو مرحله چرخه تخمدان را نام برده و این مراحل توسط هورمون های کدام غدد تنظیم می شوند ؟ (1 )                    دی 81

6- برای هر یک از موارد زیر یک وظیفه ذکر کنید: ( 25/1 )                                                                            خرداد82

الف ) هورمون LH در مردان              ب ) اپیدیدیم در مردان                   ج ) فولیکول در حال رشد در تخمدان

د) جسم زرد                                   ه ) پرده ی آمنیون

7- وزیکول موجود در سر اسپرم و میتوکندری های قسمت میانی آن هر کدام چه نقشی دارند؟ ( 5/0 )                          مرداد82

8- جسم زرد در کدام مرحله از چرخه تخمدان و تحت تاثیر چه هورمونی تشکیل می شود؟ ( 5/0 )                             مرداد82

9- در چرخه ی تخمدان مرحله ی فولیکولی از چه زمانی آغاز می شود؟ ( 5/0 )                                                     دی 82

10- لوله ی اپیدیدیم در دستگاه تولید مثلی مرد چه نقشی دارد؟ ( 5/0 )                                                     شهریور 83 – دی 84

11- اصطلاحات زیر را تعریف کنید: ( 1 )                                                                           شهریور 83 – دی 84 – شهریور 86

الف ) فولیکول                             ب ) رویان

12- غدد برون ریز دستگاه تولید مثلی مرد را نام ببرید. ( 75/0 )                                                                         دی 83

13- علت ریزش دیواره رحم در پایان چرخه جنسی را شرح دهید.( 1 )                                                                دی 83

14- الف ) غده های وزیکول سمینال چه ماده ای ترشح می کنند و این ماده چه نقشی دارد؟ (1 )                                 خرداد84

ب ) پس از تخمک گذاری LH چه تاثیری بر فولیکول پاره شده دارد؟

15- لوله ی فالوپ چیست؟ ( 5/0 )                                                                                                          خرداد84

16- الف ) نقش هورمون های LH و FSH را در اعمال بیضه ها بنویسید. ( 1 )                                                   شهریور 84

ب ) چرخه ی تخمدان چیست؟

17- هر یک از موارد زیر در دستگاه تولید مثلی مرد چه نقشی دارد؟ ( 5/0 )                                                          خرداد85

الف ) هورمونLH                               ب ) ترشحات غده های پیازی – میز راهی

18- جسم زرد چیست وچه نقشی دارد؟ (5/0 )                                                                                            خرداد85

19- غده های برون ریزی را که سر راه خروجی اسپرم ها قرار دارندنام ببرید. ( 5/0 )                                              شهریور 85

20- حداکثر میزان LH چه تاثیری بر گامت ها و فولیکول در تخمدان دارد؟ ( 5/0 )                                         شهریور 85 – دی 85

21- الف ) چه بخشی از بیضه هورمون تستوسترون ترشح می کند؟ ( 75/0 )                                                            دی 85

ب ) مراحل چرخه ی تخمدان را نام ببرید.

22- نقش هر یک از موارد زیر در دستگاه تولید مثلی انسان چیست ؟ ( 1 )                                                             خرداد86

الف ) سلول های بینابینی                                           ب ) مژک های ابتدای لوله فالوپ

ج ) کوریون                                                           د) ماهیچه های صاف اطراف میزراه

23- چه اعمالی صورت می گیرد تا از ایجاد فولیکول های جدید در مرحله لوتئال جلوگیری شود؟ (5/0 )                        خرداد86

24- نقش هر یک از موارد زیر در دستگاه تولید مثلی انسان چیست ؟ ( یک مورد کافی است ) (1 )                                شهریور 86

الف ) مایع ترشحی غده های پیازی – میز راهی         ب ) جفت            ج ) جسم زرد                د) اپی دیدیدیم

25- چرا بیضه ها که در دوران جنینی درون حفره ی شکم قرار دارند کمی قبل از تولد وارد کیسه ی بیضه در خارج از حفره ی شکم می شوند؟ ( 5/0 )                                                                                                                                     شهریور 86

26- نقش هر یک از موارد زیر در دستگاه تولید مثل انسان چیست ؟ ( 1 )                                                                 دی 86

الف ) هورمون LH در مرد                                    ب ) ترشحات قلیایی پروستات

ج ) استروژن در زن                                              د ) غشای کوریون

27- الف ) کدام غده مواد قندی را برای تامین انرژی اسپرم تولید می کند؟ ( 75/0 )                                                   خرداد87

ب ) کاهش هورمون های استروژن وپروژسترون در چرخه قاعدگی چه نتیجه ای به دنبال دارد؟

ج ) سلول های مولد تخمک ( گامت نابالغ ) در تخمدان تقسیم میوز خود را از چه زمانی آغاز می کنند؟

28- الف ) کدام بخش از بیضه تستوسترون ترشح می کند؟ (5/0 )                                                                       شهریور 87

ب ) بلوغ اسپرم در کدام بخش از بیضه صورت می گیرد؟

29- قبل از تخمک گذاری در انسان میزان ترشح کدام هورمون جنسی افزایش می یابد و اثر آن چیست ؟ ( 5/0 )                شهریور 87

30- الف )نقش هورمون FSH  وLH در بیضه ها را به ترتیب بنویسید؟(  5/1 )                                                      شهریور 88

ب- در مرحله فولیکولی حداکثر میزان LH سبب چه تغییراتی در تخمدان می شود؟

ج- حالت گر گرفتگی دوران یائسگی ناشی از چه عاملی است؟

31-  در مورد دستگاه تولید مثل انسان به سوالات زیر پاسخ دهید؟ ( 75/0 )                                                             دی 88

الف – اسپرم ها ، بلافاصله پس از خروج از اپی دیدیم وارد چه مجرایی می شوند؟

ب – هورمون تستوسترون از کدام بخش بیضه ترشح می شود؟

ج – جسم زرد در کدام مرحله از چرخه تخمدان تشکیل می شود؟

32- در مورد دستگاه تولید مثل مرد پاسخ دهید: ( 5/0 )                                                                                    خرداد89

الف- تقسیم میوز در کدام بخش بیصه ها صورت می گیرد؟

ب- محل بالغ شدن اسپرم ها را بنویسید

33- نتیجه مکانیسم خود تنظیمی منفی در برابر ترشح استروژن و پروژسترون در مرحله لوتئال را بنویسید( 5/0 )                 خرداد89

34- شکل روبه رو بخشی از تخمدان را نشان می دهد به سوالات زیر پاسخ دهید: ( شکل 7-11 ) ( 5/0 )                      شهریور 89

الف- شماره 1 قادر به تولید چه هورمونی است؟

ب- بخش شماره 2 چه نام دارد؟

3- نمو

1- جفت از کدام پرده ی جنینی منشاء می گیرد و نقش آن چیست؟ ( 5/0 )                                                              خرداد81

2- غشاهای حفاظت کننده اطراف رویان ( جنین انسان ) را نام ببرید ( 5/0 )                    شهریور 81 – خرداد83 – خرداد85- شهریور 87

3- چرا مادران در دوران بارداری می باید از مصرف هر گونه دارو بدون تجویز پزشک خودداری کنند ؟ ( 5/0 )                  دی 81

4- الف ) به عمل اتصال بلاستوسیت به جداره ی  رحم چه می گویند؟ ( 5/0 )                                                         مرداد82

ب ) کدام پرده ی جنینی در تشکیل جفت دخالت دارد؟

5- بلاستوسیست را تعریف کنید. ( 5/0 )                                                                                             دی 82 – شهریور 84

6- سه لایه بافت مقدماتی رویان را نام ببرید. ( 75/0 )                                                                                       خرداد84

7- دو پرده ای که رویان را حفاظت و تغذیه می کنند نام ببرید . ( 5/0 )                                                                   دی 84

8- جفت را تعریف کنید ( 5/0 )                                                                                                                 شهریور 85

9- دو لایه از لایه های بافت مقدماتی را که به وسیله سلول های داخلی بلاستوسیت تشکیل می شوند نام ببرید. ( 5/0 )          دی 86

10- الف ) گر گرفتگی ( افزایش دمای بدن ) در یائسگی ناشی از چیست ؟ ( 1 )                                                       خرداد87

ب ) وظایف جفت را بنویسید.

ج ) با سونوگرافی چگونه ( بر اساس کدام شواهد ) می توان به سن جنین پی برد؟

11- در سونوگرافی از چه امواجی استفاده می شود و مزیت آن نسبت به پرتو X را بنویسید ( 5/0 )                               شهریور 88

12-  الف- جفت از کدام پرده جنینی منشا می گیرد؟  ( 5/0 )                                                                            دی 88

ب- بیماریهایی که از طریق تماس جنسی انتقال می یابند چه نامیده می شوند؟

13- در مورد نمو جنینی به سوالات زیر پاسخ دهید : ( 5/0 )                                                                              خرداد89

 الف- جنین انسان به هنگام جایگزینی چه نامیده می شود؟

ب- کدام بخش جنینی در تشکیل جفت شرکت می کند؟

14- - در مورد نمو جنینی به سوالات ریر پاسخ دهید: ( 5/0 )                                                                                         شهریور 89

الف- پرده ای که دور تا دور رویان را احاطه کرده است و از آن محافظت می کند چه نام دارد؟

ب- اسپرم چگونه به درون تخمک نفوذ می کند ( ذکر یک مورد کافی است ).

http://biologytorbat.blogfa.com

زیست شناسی تربت حیدریه - جباری 

 

ایدز و راه درمان

شرح بیماری

ایدز عبارت‌ است‌ از بوجود آمدن‌ ضعف‌ عمده‌ در دستگاه‌ ایمنی‌ بدن‌ (نقص‌ ایمنی‌). این‌ امر باعث‌ کاهش‌ توانایی‌ بدن‌ در مقابله‌ با عفونتها و توانایی‌ سرکوب‌ سلول‌های‌ غیرطبیعی‌ مثل‌ سلول‌های‌ سرطانی‌ می‌شود. ویروس‌ ایدز سلول‌های‌ ایمنی‌ موجود در خون‌ (لنفوسیت‌ها) و سلول‌های‌ ایمنی‌ موجود در بافت‌ها مانند مغز استخوان‌، طحال‌، کبد و گره‌های‌ لنفاوی‌) را درگیر می‌سازد. این‌ سلول‌ها در تولید پادتن‌ برای‌ مقابله‌ با بیماریها و سرطانها نقش‌ دارند. در مجموع‌ باید گفت‌ که‌ ایدز یک‌ نوع‌ نقص‌ ایمنی‌ ثانویه‌ است‌ که‌ در سیر عفونت‌ با ویروس‌ ایدز ایجاد می‌شود.

علت بیماری

عامل بیماری ایدز یک نوع ویروس از گروه رترو ویروسها است که باعث کاهش توانایی سیستم ایمنی بدن میزبان می‌شود. علایمی که ما در بیماری ایدز می‌شناسیم مربوط به بیماریهایی است که در اثر نقص دستگاه ایمنی بدن تولید می‌شوند. در اکثر بیماریهای ویروسی وضع به این منوال است که سلولهای مملو از ویروس ویروسها را آزاد کرده و این ویروسها خود را با پادتنهای آماده مواجه می‌بینند. در چنین وضعی بیماری شخص برطرف می‌شود. اما در مورد ویروس ایدز وضع به گونه‌ای دیگر است.

در اینجا اولین ویروسی که وارد اولین سلول میزبان می‌شوند از حمله پادتنها در امان می‌مانند. ویروسهای جدیدی که از سلول خارج می‌شوند بعضا توسط پادتنها خنثی می‌شوند اما ژنهای اولیه در درون سلول میزبان به تولید ویروس ادامه می‌دهند. ممکن است که ویروس در بدو ورود به سلول میزبان به صورت غیر فعال درآید و بعد از گذشت چندین سال به مساعد شدن اوضاع فعالیت بیماریزایی خود را آغاز کند. این ویروس دستگاه ایمنی بدن را تضعیف می‌کند و در این یک سرماخوردگی ساده هم می‌تواند برای شخص مشکل ساز باشد.

سیر بیماری و علایم آن

ابتلا به بیماری ایدز در اغلب موارد با عوارض ساده‌ای مانند اسهال ، خارش پوست و افزایش خفیف حرارت بدن شروع می‌شود. این عوارض پس از چند هفته خودبخود برطرف می‌شود و شخص خیال می‌کند که به سرماخوردگی دچار بوده است. از آنجا که ساخته شدن پادتنهای موثر حدود 14 روز طول می‌کشد دراین زمان جدال بین ویروسها و پادتنها در جریان است. پس از سپری شدن این مرحله دورانی فرا می‌رسد که حال شخص بیمار خوب می‌شود اما در خون او پادتن ضد ایدز را می‌توان تشخیص داد و از خون وی ویروس ایدز را بدست آورد.

لنفوسیت T₄ که مبتلا شده است شروع به تقسیم می‌کند همین امر باعث تورم غدد لنفاوی می‌شود. تورم غدد لنفاوی گاه ماهها یا سالها بعد از ابتلای اولیه پدیدار می‌شود و می‌تواند مدتها به همان حال باقی بماند. در بسیاری از موارد هم ناراحتیهای جدی دیگری به آن اضافه می‌شود. بیماران اکثرا به شدت لاغر می‌شوند چون دیواره روده آنها مواد غذایی را بطور کامل جذب نمی‌کند. در اروپا که تغذیه مردم رضایت بخش است کم شدن وزن چندان مخاطره آمیز نیست. اما در بعضی کشورهای جهان سوم که مردم با سوء تغذیه دست به گریبانند کاهش وزن فرد را نحیف می‌کند.

عرق کردن در شب و احساس خستگی ، التهاب بیضه‌ها از سایر علایم این بیماری است. مرحله بعدی که در آن تصویر نهایی بیماری ایدز به نمایش گذاشته می‌شود حاصل از درهم شکسته شدن کامل سیستم دفاعی بدن است. تعداد سلولهای لنفوسیت T₄ به شدت کاهش یافته است و در این حالت انواع بیماریهای باکتریایی ، ویروسی و انگلی قادر هستند که فرد مبتلا را از پای بیاندازند.

عوامل تشدید کننده بیماری

• تماس‌ جنسی‌ با افراد آلوده‌. همجنس‌بازها در معرض‌ بیشترین‌ خطر هستند.
• بی‌بند و باری‌ جنسی‌
• استفاده‌ از سرنگهای‌ آلوده‌ برای‌ تزریق‌ مواد مخدر
• تزریق‌ خون‌ یا فرآورده‌های‌ خونی‌ آلوده‌
• مواجهه‌ کارکنان‌ بیمارستانها و تکنسینهای‌ آزمایشگاهی‌ با خون ‌، مدفوع‌ ، یا ادرار افراد آلوده‌ به‌ ویروس‌ ایدز.

پیشگیری‌

• از تماس‌ جنسی‌ با افراد آلوده‌ یا افرادی‌ که‌ مواد مخدر تزریقی‌ مصرف‌ می‌کنند خودداری‌ شود.
• از کاندوم‌ استفاده‌ شود.
• از بی‌بندوباری‌ جنسی‌ خودداری شود.
• خون‌ یا فرآورده‌های‌ خونی‌ باید از لحاظ‌ آلودگی‌ بررسی‌ شده‌ باشد.

تشخیص بیماری

تشخیص این بیماری از طریق آزمایش خون امکان‌پذیر است. خوشبختانه در کشور ما این آزمایش به صورت رایگان انجام می‌شود تا افراد مختلف از سلامتی خود اطمینان حاصل کنند.

درمان

در حال‌ حاضر داروها در معالجه‌ عفونت‌ ایدز مؤثر نیستند. برای‌ مقابله‌ با عفونت‌ها یا پیشگیری‌ از آنها ممکن‌ است‌ آنتی‌بیوتیک‌ تجویز شود. داروهای‌ ضد ویروسی‌ مانند دیدانوزین‌ ، استاوودین ، زالسی‌ تابین‌ ، زیدوودین‌ و نیز داروهای‌ مهارکننده‌ پروتئاز در درمان‌ عفونت‌ با ویروس‌ ایدز مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند و ممکن‌ است‌ پیشرفت‌ بیماری‌ را به‌ تأخیر اندازند. تجویز آنها باید توسط‌ پزشکان‌ با تجربه‌ انجام‌ پذیرد. با این‌ داروها (مثل‌ زیدووین‌) می‌توان‌ انتقال‌ عفونت‌ به‌ نوزادان‌ مادران‌ حامله‌ را کاهش‌ داد. تحقیقات‌ زیادی‌ در رابطه‌ با داروهای‌ جدیدتر و واکسن‌ آن‌ از طریق مهندسی ژنتیک در دست‌ انجام‌ هستند.

درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟

• اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان‌ علایم‌ عفونت‌ ایدز را دارید.
• اگر پس‌ از تشخیص‌، علایم‌ یک‌ عفونت‌ دیگر ظاهر شوند (تب‌، سرفه‌، یا اسهال‌).
• اگر دچار علایم‌ جدید و غیر قابل‌ توجیه‌ شده‌اید. داروهای‌ مورد استفاده‌ در درمان،‌ عوارض‌ جانبی‌ بسیاری‌ دارند.

راهنمای پاسخ به تستهای شجره نامه

 

از آزمون‌ سراسري‌ 1373 تا 1384، به‌ جز سالهاي‌ 74 و 78، شجره‌نامه‌ جزء ثابت‌ پرسشهاي‌ زيست‌شناسي‌ آزمون‌ سراسري‌ بوده‌ است‌. پرسشهاي‌ شجره‌نامه‌ در آزمونهاي‌ سراسري‌ گذشته‌، به‌ چهار گروه‌ قابل‌ تقسيم‌ هستند كه‌ در اينجا روشهاي‌ پاسخگويي‌ به‌ اين‌ پرسشها ارائه‌ مي‌شود:
1) پرسشهاي‌ تعيين‌ الگوي‌ وراثتي‌: يك‌ بيماري‌ وراثتي‌ در واقع‌ فنوتيپ‌ غيرطبيعي‌ يك‌ صفت‌ است‌ كه‌ در مقابل‌ فنوتيپ‌ طبيعي‌ (سلامتي‌) قرار مي‌گيرد.
مثلاً كوررنگي‌ و ديد طبيعي‌، دو فنوتيپ‌ يك‌ صفت‌ هستند و ژنهاي‌ كنترل‌ كنندة‌ اين‌ دو فنوتيپ‌، دو الل‌ از يك‌ ژن‌ هستند. در مورد بيماريهاي‌ مختلف‌ وراثتي‌، ممكن‌ است‌ كه‌ الل‌ سلامتي‌ نسبت‌ به‌ بيماري‌ غالب‌ باشد كه‌ در آن‌ صورت‌، افراد ناخالص‌، سالم‌ و ناقل‌ خواهند بود. برخي‌ بيماريها نيز نسبت‌ به‌ سلامتي‌ غالب‌ هستند و در آن‌ صورت‌ افراد ناخالص‌، فنوتيپ‌ بيماري‌ را نشان‌ مي‌دهند.از سوي‌ ديگر، بيماريهاي‌ وراثتي‌ نيز همانند ساير صفات‌، مي‌توانند اتوزومي‌ يا وابسته‌ به‌ جنس‌ باشند. پس‌ هر بيماري‌ وراثتي‌ متعلق‌ به‌ يكي‌ از چهار الگوي‌ وراثتي‌ :اتوزومي‌ مغلوب‌، اتوزومي‌ غالب‌، وابسته‌ به‌ جنس‌ مغلوب‌ يا وابسته‌ به‌ جنس‌ غالب‌ است‌.
مطلوب‌ رايجترين‌ گروه‌ از تستهاي‌ شجره‌ نامه‌، يافتن‌ الگوي‌ وراثتي‌ بيماري‌ است‌. در چنين‌ پرسشهايي‌، اگر اطلاعات‌ اضافي‌ وجود نداشته‌ باشد (كه‌ تا به‌ حال‌ در هيچ‌ يك‌ از تستهاي‌ كنكور وجود نداشته‌ است‌) و گزینه های تست همان چهار الگوی وراثتی فوق باشند، مي‌توان‌ بر اساس‌ روش‌ سادة‌ زير به‌ سرعت‌ پاسخ‌ را يافت‌.

توجه : از این روش در پاسخگویی به تستهای شجره نامه استفاده کنید .اگر وتنها اگر صورت سوال وگزینه ها هیچ اطلاع اضافی نداشته باشند وبه صورت زیر باشند :

بیماری شجره نامه مقابل چه صفتی است

۱- اتوزومی مغلوب ۲- اتوزومی غالب ۳- وابسته به جنس مغلوب ۴- وابسته به جنس غالب

   حالت اول :اگر افراد ناقل مشخص شده باشند ( شجره نامه ژنوتیپی )

بیماری مغلوب است که دو حالت دارد اگر مرد ناقل نداشته باشیم وابسته به جنس مغلوب واگر داشتیم اتوزومی مغلوب

حالت دوم : افراد ناقل مشخص نشده اند ( شجره نامه فنوتیپی )

بیماری اتوزومی است که دو حالت دارد اگر پدر ومادر بیمار با فرزند سالم وجود دارد بیماری اتوزومی غالب است

اگر پدر ومادر سالم با فرزند سالم وجود دارد بیماری اتوزومی مغلوب است

در بخشهای بعدی این مطلب خواهیم دید که تنها یکی از تستهای شجره نامه که تاکنون در کنکور سراسری مطرح شده است (1384) گزینه هایی با توضیحات اضافی داشته است و البته همان تست نیز با این روش قابل پاسخگویی است:

2) مسائل‌ خانواده‌ كه‌ به‌ صورت‌ شجره‌نامه‌ مطرح‌ مي‌شوند: در برخي‌ پرسشها، احتمال‌ به‌ وجود آمدن‌ فردي‌ خاص‌ در يكي‌ از خانواده‌هاي‌ شجره‌نامه‌ مطلوب‌ است‌. در اين‌ پرسشها، ابتدا همانند پرسشهاي‌ گروه‌ قبلي‌، الگوي‌ وراثتي‌ بيماري‌ را مي‌يابيم‌ و بر اساس‌ آن‌، ژنوتيپ‌ والدين‌ فرد مورد نظر را پيدا مي‌كنيم‌. با داشتن‌ ژنوتيپ‌ والدين‌، مساله‌ به‌ صورت‌ يك‌ مسالة‌ عادي‌ خانواده‌ حل‌ مي‌شود. به‌ مثالهاي‌ زير توجه‌ كنيد:
كنكور 81: با توجه‌ به‌ شجره‌نامة‌ زير، احتمال‌ اينكه‌ فرزند سوم‌ اين‌ خانواده‌ كه‌ با ؟ مشخص‌ شده‌ است‌،
پسري‌ بيمار شود، چقدر است‌؟

الگوي‌ وراثتي‌ بيماري‌ در اين‌ شجره‌نامه‌، اتوزومي‌ مغلوب‌ است‌ و بر اين‌ اساس‌ مشخص‌ است‌ كه‌ هر دو والد فرد مورد نظر با داشتن‌ يك‌ دختر بيمار، ناقل‌ بيماري‌ هستند. پس‌ مي‌توان‌ آميزش‌ آنها را به‌ صورت‌ Aa * Aa نشان‌ داد كه‌ احتمال‌ بيمار شدن‌ هر يك‌ از فرزندانشان‌ ¼ است‌ و البته‌ با توجه‌ به‌ ½ احتمال‌ پسر شدن‌ فرد مورد نظر، پاسخ‌ مساله‌ به‌ صورت‌ ⅛ = ½ * ¼  محاسبه‌ مي‌شود.
كنكور 82: در شجره‌نامة‌ زير، احتمال‌ به‌ وجود آمدن‌ فردي‌ كه‌ با ؟ مشخص‌ شده‌، چقدر است‌؟

در اين‌ پرسش‌، ناگفته‌ پيداست‌ كه‌ طراح‌ محترم‌ رندي‌ فرموده‌اند و در نتيجه‌ پرسش‌ به‌ اين‌ شكل‌ غلط‌ از آب‌ در آمده‌ است‌؛ چون‌ همان‌ فردي‌ كه‌ احتمال‌ پديد آمدنش‌ زير سوال‌ است‌، براي‌ تشخيص‌ الگوي‌ وراثتي‌ و ژنوتيپ‌ والدين‌ در اين‌ شجره‌نامه‌، نقش‌ كليدي‌ دارد. يا به‌ عبارتي‌ طراح‌ محترم‌ احتمال‌ به‌ وجود آمدن‌ فردي‌ را كه‌ قبلاً به‌ وجود آمده‌ است‌، پرسيده‌اند. صحيح‌ اين‌ بود كه‌ يك‌ دختر بيمار در فرزندان‌ اين‌ خانواده‌ وجود داشته‌ باشد و آن‌ گاه‌ احتمال‌ پديد آمدن‌ يك‌ دختر بيمار ديگر مورد پرسش‌ قرار مي‌گرفت‌. به‌ هر حال‌ با فرض‌ به‌ وجود آمدن‌ اين‌ فرد ما مي‌توانيم‌ تشخيص‌ دهيم‌ كه‌ بيماري‌ شجره‌نامه‌، اتوزومي‌ مغلوب‌ است‌ و همانند پرسش‌ قبلي‌، والدين‌ فرد مورد نظر ناقل‌ بيماري‌ هستند. به‌ اين‌ ترتيب‌ احتمال‌ بيمار شدن‌ هر يك‌ از فرزندان‌ اين‌ خانواده‌ ¼ است‌ و با توجه‌ به‌ ½ احتمال‌ دختر شدن‌ فرد مورد نظر، احتمال‌ پديد آمدن‌ دختر بيمار به‌ صورت‌ ⅛ = ½ * ¼ محاسبه‌ مي‌شود.

پيش‌ از بررسي‌ دو گروه‌ ديگر تستهاي‌ شجره‌نامه‌، به‌ اين‌ نكته‌ توجه‌ كنيد كه‌ اصولاً ساختار تستهاي‌ شجره‌نامه‌، بر اساس‌ رد كردن‌ الگوهاي‌ وراثتي‌ با توجه‌ به‌ علائم‌ رد كننده‌ است‌. به‌ عبارت‌ ديگر، علائمي‌ وجود دارد كه‌ با مشاهدة‌ آنها مي‌توان‌ برخي‌ گزينه‌ها را رد كرد و روشي‌ نيز كه‌ پيش‌ از اين‌ در مورد يافتن‌ الگوي‌ وراثتي‌ آورديم‌، برگرفته‌ از همين‌ علائم‌ است‌. در اينجا اين‌ علائم‌ رد كننده‌ را به‌ تفكيك‌ در شجره‌نامه‌هاي‌ فنوتيپي‌ و ژنوتيپي‌ بررسي‌ مي‌كنيم‌:

 

به خاطر داريد که در گروه اول تستهاي شجره نامه، به دنبال يافتن الگوي وراثتي مناسب براي توجيه بيماري بوديم. گروه سوم تستهاي شجره نامه، تستهايي هستند که بر خلاف تستهاي دسته اول، پاسخ آنها الگوي نامتناسب با شجره نامه است؛ يعني در اين تستها، شجره نامه اي مطرح شده که سه الگوي وراثتي با آن سازگار است و تنها يکي از گزينه ها براي توجيه نحوه انتقال بيماري مناسب نيست. مثال اين گروه از تستها، تاکنون تنها يک بار در کنکور سراسري سال 80 مطرح شده است:

نکاتي که در پاسخگويي به اين گروه تستها بايد مورد توجه قرار گيرد:

1- شجره نامه در اين گروه تستها حتما از نوع شجره نامه فنوتيپي است؛ يعني افراد ناقل در شجره نامه مشخص نمي شوند.

2- علائم تعيين کننده رابطه غالب و مغلوبي (والدين سالم با فرزند بيمار يا والدين بيمار با فرزند سالم) در چنين شجره نامه اي به چشم نمي خورد.

3- پاسخ اين گروه تستها، يعني گزينه ناسازگار با شجره نامه، يکي از دو گزينه "وابسته به جنس مغلوب" يا "وابسته به جنس غالب" است. براي تشخيص اين که پاسخ کدام يک از الگوهاي وابسته به جنس است، از علائم رد کننده اين الگوها که در بخش پيش آمد استفاده مي کنيم:

در بيماري وابسته به جنس مغلوب، پدر و پسران زن بيمار، بايد بيمار باشند. پس وجود زن بيماري با پدر يا پسر سالم، اين الگو را رد مي کند.

در بيماري وابسته به جنس غالب، مادر و دختران مرد بيمار، بايد بيمار باشند. پس وجود مرد بيماري با مادر يا دختر سالم، اين الگو را رد مي کند.

به اين ترتيب در چنين تستهايي، شرايط يکي از الگوهاي وابسته به جنس رعايت مي شود و با قرار دادن علامت رد کننده الگوي وابسته به جنس ديگر، اين الگو پاسخ تست خواهد بود.

مثال: در شجره نامه مقابل مشخص کنيد کدام ژن نمي تواند در توليد بيماري نقش داشته باشد؟ (کنکور سراسري 1380)

1)      اتوزومي مغلوب

2)      اتوزومي غالب

3)      وابسته به جنس مغلوب

4)      وابسته به جنس غالب

در اين شجره نامه مشاهده مي کنيد که شرايط بيماري وابسته به جنس غالب برقرار است؛ يعني تمامي مردان بيمار، مادر و دختر بيمار دارند و هيچ علامتي براي رد کردن وابسته به جنس غالب مشاهده نمي شود. ولي به خاطر وجود زن بيمار با پسر سالم و همچنين زن بيمار با پدر سالم، الگوي وابسته به جنس مغلوب نمي تواند در توليد بيماري نقش داشته باشد.

حال با استفاده از مطالبي که تاکنون درباره شجره نامه آموخته ايد، به تمرينهاي زير پاسخ دهيد:

 

 

آخرین تست شجره نامه که تا به حال در کنکور سراسری مطرح شده ، مربوط به کنکور سال گذشته (1384) است. این تست را با هم بررسی می کنیم:

با توجه به شجره نامه مقابل، کدام طبق قوانین احتمالات نادرست است؟
1)   الگوی بیماری، مغلوب اتوزومی است
2)   بیماری، صفتی وابسته به جنس و مغلوب است
3)   فرد شماره 2، الزاما باید ناقل بیماری باشد
4)   اگر فرد شماره 11 با فردی سالم و حامل ازدواج کند، نیمی از فرزندان او سالم خواهند شد
در این شجره نامه، با وجودی که گزینه ها از حالت آشنای قبلی تبعیت نمی کنند، به راحتی می توان پاسخ را یافت. دقت کنید که افراد شماره 1 و 2 والدین سالمی هستند که فرزند بیمار (شماره 6) دارند؛ پس بیماری مغلوب است. از سوی دیگر، زن بیمار (شماره 3) صاحب پسر سالم (شماره 10) شده است که در بیماری وابسته به جنس مغلوب ممکن نیست. پس بیماری این شجره نامه از نوع اتوزومی مغلوب است و گزینه 2 نادرست است.
راهنمای پاسخگویی به تستهای شجره نامه با ارائه پاسخ 45 تمرين شجره نامه به پایان می رسد.

پاسخ تمرینها:

1) اتوزومی مغلوب	2) اتوزومی غالب	3) اتوزومی مغلوب
4) اتوزومی غالب	5) اتوزومی مغلوب	6) اتوزومی غالب
7) اتوزومی مغلوب	8) اتوزومی غالب	9) اتوزومی مغلوب
10) اتوزومی غالب	11) اتوزومی مغلوب	12) اتوزومی غالب
13) اتوزومی مغلوب	14) اتوزومی غالب	15) اتوزومی مغلوب
16) اتوزومی غالب	17) اتوزومی مغلوب	18) اتوزومی غالب
19) اتوزومی مغلوب	20) اتوزومی غالب	21) وابسته به جنس مغلوب
22) وابسته به جنس مغلوب	23) اتوزومی مغلوب	24) وابسته به جنس مغلوب
25) اتوزومی مغلوب	26) اتوزومی مغلوب	27) وابسته به جنس مغلوب
28) وابسته به جنس مغلوب	29) وابسته به جنس مغلوب	30) وابسته به جنس مغلوب
31) وابسته به جنس مغلوب	32) اتوزومی مغلوب	33) اتوزومی مغلوب
34) اتوزومی مغلوب	35) اتوزومی مغلوب	36) اتوزومی مغلوب
37) اتوزومی مغلوب	38) وابسته به جنس مغلوب	39) وابسته به جنس مغلوب
40) وابسته به جنس مغلوب	41) وابسته به جنس مغلوب	42) وابسته به جنس غالب
43) وابسته به جنس غالب	44) وابسته به جنس مغلوب	45) وابسته به جنس غالب

 برگرفته شده از مجله زیست شناسی

 

درمان MS

زهر زنبور عسل در درمان بيماري MS مؤثر است
براساس يافته‌هاي پژوهشگران مركز تكثير و پرورش جانوران آزمايشگاهي دانشگاه تربيت معلم، زهر زنبور عسل در درمان بيماي MS مؤثر است.

دكتر محمد نبيوني،‌ عضو هيات علمي دانشگاه تربيت معلم و مجري طرح با بيان اين كه نتايج اين تحقيق براي ارائه در كنفرانس «طب تكميلي» در دانشگاه علوم پزشكي اصفهان پذيرفته شده است، خاطرنشان كرد: در اجراي اين تحقيق، بيماري MS به موشهاي صحرايي نژاد «ويستار» القا شد، سپس تاثير زهر زنبور عسل روي اين موش‌ها مورد بررسي قرار گرفت.

وي تصريح كرد: طي اين بررسي، غلافهاي مياني اعصاب مليني با تاثير زهر زنبور عسل شروع به بازسازي و ترميم كردند.

دكتر نبيوني خاطرنشان كرد: بيماري MS نوعي اختلال در سيستم عصبي مغز است كه در نوع شديد آن منجر به مرگ بيمار مي‌شود. در بيماري MS بيمار با تخريب سيستم عصبي روبه رو و منجر به تخريب غلاف‌هاي مياني اعصاب مليني مي‌شود.

وي گفت: اين تحقيق يكي از بخش‌هاي طرح تحقيقاتي جامع تاثيرات بيولوژيك زهر زنبور عسل است كه تاثير زهر اين حشره در درمان بيماري‌هاي ديگر نيز در دست تحقيق و بررسي است.

گفتني است اين طرح تحقيقاتي توسط ساره رجبي، دانشجوي كارشناسي ارشد رشته سلول تكويني و با راهنمايي دكتر نبيوني به مدت يك سال در مركز تكثير و پرورش جانوران آزمايشگاهي دانشگاه تربيت معلم به نتيجه رسيده است.

مركز تكثير و پرورش جانوران آزمايشگاهي ارديبهشت ماه سال گذشته در پرديس دانشگاه تربيت معلم گشايش يافت.

 منبع: سلامت نیوز

برخی بیماریهای انسان ( دیستروفی عضلانی - هانتینگتون .....)

 

معرفي برخي از بيماريهاي انسان

رتينيت پيگمانته ( رنگدانه اي شدن شبكيه ) :

اين بيماري هر سه نوع ارثي را دارد ( غالب اتوزومي – مغلوب اتوزومي و وابسته به جنس ) .

در اين بيماري لايه مكلانين شبكيه ملانين زيادي مي سازد و به مرور زياد مي گردد . در ابتدا ديد بوده و سپس نقاط سياهي در شبكيه گسترش يافته و به تدريج ديد كاهش مي يابد و ديدشان اصطلاحاً لوله تنفگي مي شود . در سن شانزده سالگي ديد خود را به علت پيگمانته شدن لكه زرد از دست مي دهند .

اين بيماري به علت ازدواج فاميلي زياد در كشور آل سعود بسيار شايع است . لازم به ذكر است كه افراد مبتلا به اين بيماري هنگام مشاهده يك تصوير سر خود را جابجا كرده تا تصوير بر روي نقاط سالم شبكيه بيافتد تا قادر به ديدن شيئ مورد نظر شوند .

ديستروفي دوشن ( تحليل عضلاني دوشن ) :

اين بيماري وابسته به جنس بوده و پروتئيني به نام ديس تروفين در سلول آسيب ديده و مانع از ورود كلسيم به سلول شده و موجب از كار افتادن اكتين و ميوزين مي گردد .

اين افراد در اندامهاي تحتاني خود داراي ضعف در حركت بوده بطوريكه موقع نشستن و ايستادن دچار مشكل شده و هنگام راه رفتن و دويدن مانند اردك حركت مي كنند . در سن بيست سالگي از ويلچر جهت جابجايي استفاده مي كنند و چون ساق پاي آنها به دليل تحليل عضله و انباشته شدن چربي فراوان كلفت گرديده است به آنان پهلوان پنبه مي گويند .

اين افراد به دليل گرفتار شدن ديافراگم به اين بيماري و ضعف در سرفه كردن  با ورود ميكروب به ريه به خوبي عمل دفاع صورت نگرفته و شخص در سن بالاتر از بيماري ذات الريه و ضعف تنفسي مي ميرند .

سيستيك فيبروزيس (CP  )  :

اين بيماري اتوزومي مغلوب است . در بالاي بخش اپيتليال مجاري تنفسي ميزان كلر زياد بوده و ترشحات غليظ و چسبناك مي باشد لذا عمل تصفيه ب خوبي انجام نشده و اين افراد در سن پايين به عفونت ريه دچار مي شوند . بااندازه گيري مقدار كلر عرق مي توان به اين بيماري پي برد . عمر افراد مبتلا به اين بيماري در صورت استفاده از آنتي بيوتيك 20-30  سال مي باشد .

هانتينگتون : اين بيماري اتوزومي غالب است . در اين بيماري مناطق مخچه و ساب تالاموس آسيبب ديده و از سن 30-40 سالگي علائم بيماري آغاز مي گردد . از جمله اين علائم مي توان به رفتارهاي نامتجانس و نا مشخص پرخاشگري – انگيزه جنسي بالا – افسردگي و دائم الرقص (كره) اشاره نمود .

در بين اين افراد احتمال خود كشي به دليل افسردگي بسيار بالا مي باشد .

MS

تحقيق : زهر زنبور عسل در درمان بيماري ‪ MS‬موثر است

۱۲ تير ۱۳۸۷

تازه‌ترين يافته‌هاي يك تحقيق نشان مي‌دهد كه زهر زنبور عسل در درمان بيماري ‪ MS‬موثر است .

اين تحقيق در مركز تكثير و پرورش جانوران آزمايشگاهي دانشگاه تربيت معلم كرج صورت گرفته و نتايج آن براي ارايه در كنفرانس طب تكميلي در دانشگاه علوم پزشكي اصفهان پذيرفته شده است .

بيماري ‪ MS‬نوعي اختلال در سيستم عصبي مغز است كه در نوع شديد آن منجر به مرگ بيمار مي‌شود.

مجري و سرپرست اين تحقيق روز سه شنبه به خبرنگار ايرنا گفت: در اجراي اين تحقيق ، بيماري ‪ MS‬به موشهاي صحرايي نژاد ويستار القا شد و سپس تاثير زهر زنبور عسل روي اين موشها مورد بررسي قرار گرفت .

دكتر محمد نبيوني افزود: در بيماري ‪ MS‬بيمار با تخريب سيستم عصبي روبه رو و منجر به تخريب غلافهاي مياني اعصاب مليني مي‌شود.

وي ادامه داد: غلافهاي مياني اعصاب مليني با تاثير زهر زنبور عسل شروع به بازسازي و ترميم كردند.

نبيوني خاطرنشان كرد: اين تحقيق بيانگر آن است كه زهر زنبور عسل مي تواند در درمان بيماري ‪ MS‬مورد استفاده قرار گيرد.

وي گفت: اين تحقيق يكي از بخشهاي طرح تحقيقاتي جامع تاثيرات بيولوژيك زهر زنبور عسل است كه تاثير زهر اين حشره بر درمان بيماريهاي ديگر نيز در دست تحقيق و بررسي است .

اين طرح تحقيقاتي توسط ساره رجبي دانشجوي كارشناسي ارشد رشته سلولي تكويني و با راهنمايي دكتر نبيوني به مدت يكسال در مركز تكثير و پرورش جانوران آزمايشگاهي دانشگاه تربيت معلم كرج به نتيجه رسيده است .

مركز تكثير و پرورش جانوران آزمايشگاهي ارديبهشت ماه سال گذشته در كرج گشايش يافت .

 

دانشجويان مقطع ارشد و دكترا مي‌توانند طرحهاي تحقيقاتي و فعاليتهايي نظير نمونه برداري و بافت شناسي را در اين مركز انجام دهند.

---

نکاتی از فصل اول زیست شناسی وآزمایشگاه سوم

ترشح هیستامین

باتوجه به مطالب کتاب سلولهای زیر می توانند هیستامین ترشح کنند

۱- سلولهای آسیب دیده در فرآیند التهاب

۲- ماستوسیت ها در آلرژی

۳- بازوفیل ها

پس از تکامل وبالغ شدن لنفوسیت ها گیرنده های آنتی ژنی روی آن شکل گرفته ولنفوسیتها توانایی شناسایی مولکولها وسلولهاای خودی از غیره را کسب می کنند.

باتوجه به کتاب دوم می توان فهمید اولا پادتن های خاصی در پلاسما وجود دارند که در ایمنی غیر اختصاصی نقش دارند وثانیا اینکه جنس پادتن هی اختصاصی از جنس گاما گلوبولین می باشد.

دودمانه ( شجره نامه )

همانطور که در کتاب درسی بیان شده از دودمانه اطلاعاتی در مورد صفات وابسته به جنس واتوزومی غالب یا مغلوب بودن الل ها وخالص یا ناخالص بودن افراد به دست می آید.

برای تعیین اتوزومی غالب یا مغلوب می توان از روش زیر استفاده نمود :

۱- اگر در قسمتی از دودمانه پدرومادری سالم فرزند بیمارداشته باشند بیماری مغلوب است

 ۲- هرگاه در قسمتی از دودمانه پدر ومادری بیمار فرزند سالم داشته باشند بیماری غالب است

برای تعیین وابسته به جنس مغلوب :

اگر مادر بیمار باشدتمام پسرها بدون استثناء بیمارند

اگر دختر بیمار باشد حتما باید پدرش بیمار باشد

اگر الگوی توارث بیماری وابسته به X مغلوب باشد با الگوی وراثتی اتوزومی مغلوب نیز قابل توجیه است برعکس حالت فوق ممکن است صحیح نباشد. یعنی اگر توارث نوعی بیماری اتوزومی مغلوب باشد الزاما با الگوی توارثی وابسته به X مغلوب قابل توجیه نخواهد بود . ( ممکن است باشد )

 اگر الگوی توارث بیماری وابسته به X غالب باشد با الگوی وراثتی اتوزومی غالب نیز قابل توجیه است . برعکس حالت فوق ممکن است صحیح نباشد ( ممکن است بعضی موارد باشد ).

جزوه علوم زیستی وبهداشت

 

این مجموعه شامل سوالات تشریحی وتستی از کتاب علوم زیستی وبهداشت سال اول می باشدبه همراه تصاویر واشکال مکمل کتاب درسی و می تواند در یادگیری کتاب کمک شایانی نمایید .

 

برای اطلاع بیشتر می توانید روزهای چهارشنبه وپنجشنبه به دبیرستان میرداماد جنب دارالتبلیغ مراجعه نمایید.

دیاپدز (diapedesis)

گویچه های سفید توسط دیاپدز وارد فضاهای بافتی می شوند :

نوتروفیل ها ومونوسیت ها می توانند با رون دیاپدز فشرده شده واز منافظ رگهای خونی عبور کنند به این معنی که با وجود اینکه قطر یک منفذ بسیار کوچکتر از جثه گویچه است قسمت کوچکی از گویچه بنوبت از میان منفذ می گذرد وقسمتی که این عمل را انجام می دهدبطور موقتی به اندازه قطر منفذ تنگ وفشرده می شود.

گویچه های سفید خون با حرکات آمیبی در فضاهای بافتی حرکت می کنند .

گویچه های سفید خون توسط شیمیوتاکسی بسوی نواحی التهاب بافتی جذب می شوند . هنگامی که بافتی دچار التهاب می شود لااقل یک دو جین فراورده های مختلف تولید می شود که می توانند موجب شیمیوتاکسی بسوی ناحیه ملتهب شوند .این مواد عبارتند از ۱- برخی از سموم باکتریها ۲- فراورده های تخریبی خود بافتها ۳- چندین واکنش ناشی از واکنش پروتئین های مکمل ۴- چندین فراوده ناشی از لخته شدن پلاسما در ناحیه ملتهب   

گلبولهای سفیدی که عمل فاگوسیتوز انجام می دهند

گرانولوسیت ها( نوتروفیل ها- ائوزینوفیل ها- بازوفیل ها ) ومونوسیت ها بدن را در برابر ارگانیسمهای مهاجم بطور عمده بوسیله خوردن ( فاگوسیتوز) حفاظت می کنند .لنفوسیتها وپلاسموسیتها بطور عمده در ارتباط با سیستم ایمنی عمل می کنند.

تعداد نسبی ودرصد فراوانی هریک از گلبولهای سفید:

انسان بالغ دارای تقریبا ۷۰۰۰ گویچه سفید در هر میکرولیتر خون است . نسبت درصد طبیعی انواع مختلف گویچه های سفید تقریبا به قرار زیر است :

نوتروفیل های چند هسته ای                                   ۶۲ درصد

ائوزینوفیل های چند هسته ای                                ۳/۲ درصد

بازوفیل های چند هسته ای                                    ۴/۰ درصد

مونوسیت ها                                                       ۳/۵ درصد

لنفوسیتها                                                            ۳۰درصد

تفاوت حرکات گرایشی( تروپیسم )با حرکات تاکتیسمی

تاکتیسم : در مورد گیاهان این جنبشها فقط مربوط به موجودات زنده تک یاخته ای یا از نظر سازمان نزدیک به تک یاخته ای است. مانند شیمیوتاکتیسم( حرکت سلول جنسی نر به سمت گامت ماده )یا ترموتاکتیسم مانند آنچه در جلبکهای تاژکدار مانند کلامیدوموناس و ولوکس مشاهده می شود.

حرکات گرایشی ( تروپیسمها ) :

حرکات گرایشی در حد اندام یا یک گیاه کامل صورت می پذیرد.انواع آن عبارتند از :

۱- نورگرایی (فتوتروپیسم )

۲- زمین گرایی ( ژئوتروپیسم - گراوی تروپیسم ) 

 ۳- تماس گرایی ( تیگموتروپیسم )

 ۴- نم گرایی (هیدروتروپیسم ) وغیره

سهم هر کتاب زیست شناسی علوم تجربی از کنکور سراسری

سال	سال دوم	سال سوم	پیش
۸۴	۱۵	۱۶	۱۹
۸۵	۱۸	۱۸	۱۴
۸۶	۱۴	۱۷	۱۸
۸۷	۱۴	۱۹	۱۷

کلسترول

آیا کلسترول ماده ای مضر برای انسان می باشد؟

کلسترول یکی از مهمترین لیپیدها در بدن ما وجانوران دیگر است ونقشهای حیاتی را عهده دار است:

- یکی از اجزاء ساختاری غشای سلولهاست

- بعضی از هورمونها ( مثل هورمونهای استروئیدی بخش قشری غده ادرنال وهورمونهای جنسی ) واسیدهای صفراوی از کلسترول ساخته می شوند.

زیادی کلسترول بسیار خطرناک است .کلسترول در سرخرگها رسوب می کند وسبب سخت شدن دیواره آنها وتنگ شدن مجرای سرخرگ می شود .این امر ممکن است به حمله قلبی وسکته منجر شود .

شواهدی در دست است که نشان می دهد چربیهای سیر شده ( جامد ) نظیر آنهایی که در گوشت وکره یافت می شوندمقدار کلسترول ساخته شده در بدن را افزایش می دهند. بر عکس چربیهای سیر نشده ( مایع ) باعث کاهش کلسترول می شوند.